Hãy thử tưởng tượng một gia đình chuẩn bị đón em bé đầu tiên.

Căn phòng đã được dọn sạch.

Một chiếc nôi mới.

Một chiếc xe đẩy.

Một đống quần áo nhỏ xíu.

Tã.

Khăn.

Bình sữa.

Đồ chơi.

Máy nghe tiếng khóc.

Máy tạo tiếng ồn.

Đèn ngủ.

Sách về chăm sóc trẻ.

Danh sách những thứ cần mua cứ dài thêm.

Cha mẹ nhìn căn phòng đầy những món đồ dành cho em bé và có cảm giác:

“Bây giờ chắc mình đã chuẩn bị gần đủ rồi.”

Nhưng rồi em bé chào đời.

Và sau vài ngày đầu tiên, cha mẹ có thể nhận ra một sự thật rất thú vị.

Em bé chẳng mấy quan tâm đến phần lớn những thứ trong căn phòng.

Trẻ cần được ăn.

Cần được ngủ.

Cần được giữ ấm.

Cần được thay tã.

Cần được chăm sóc.

Cần được bảo vệ.

Cần có người đáp lại khi khó chịu.

Và rất nhiều lúc, trẻ chỉ muốn được ở gần một người quen thuộc.

Một người ôm mình.

Một giọng nói mình thường nghe.

Một khuôn mặt mình dần nhận ra.

Một vòng tay mà cơ thể nhỏ bé có thể cảm thấy an toàn.

Vậy một đứa trẻ sơ sinh thực sự cần gì?

Câu hỏi này tưởng như đơn giản.

Nhưng nó lại rất quan trọng.

Bởi khi cha mẹ không phân biệt được giữa “nhu cầu của em bé” và “những thứ người lớn nghĩ em bé cần”, họ có thể dành rất nhiều tiền, thời gian và năng lượng cho những thứ không thực sự quan trọng, trong khi lại cảm thấy tội lỗi vì mình chưa làm đủ.

Có một em bé không có nghĩa là gia đình phải biến thành một cửa hàng bán đồ trẻ em.

Cũng không có nghĩa cha mẹ phải trở thành chuyên gia về tất cả mọi thứ ngay từ ngày đầu tiên.

Trong năm đầu đời, điều quan trọng nhất không phải là tạo ra một môi trường hoàn hảo.

Mà là tạo ra một môi trường đủ an toàn, đủ ổn định và đủ đáp ứng để em bé có thể lớn lên.

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng đi qua những nhu cầu cơ bản nhất của một đứa trẻ sơ sinh.

Không phải để cha mẹ có thêm một danh sách dài những việc phải làm.

Mà để giảm bớt một số áp lực không cần thiết.

Bởi đôi khi, nuôi một em bé tốt không phải là làm thêm thật nhiều.

Mà là hiểu điều gì thực sự quan trọng.

Điều đầu tiên và hiển nhiên nhất:

Em bé cần được ăn.

Nhưng ngay cả một điều đơn giản như vậy cũng có thể trở thành nguồn áp lực rất lớn đối với cha mẹ.

Một gia đình có thể nghe người này nói phải cho con bú theo cách này.

Người khác nói phải cho bú theo cách khác.

Có người nói trẻ phải ăn đúng giờ.

Có người nói phải cho trẻ ăn theo nhu cầu.

Có người nói trẻ tăng cân rất tốt.

Người khác lại nhìn một con số nào đó rồi khiến cha mẹ lo lắng.

Và rất nhanh chóng, việc cho trẻ ăn từ một nhu cầu tự nhiên trở thành một cuộc thi.

Ai có nhiều sữa hơn?

Ai cho con bú lâu hơn?

Ai tăng cân nhanh hơn?

Ai có lịch ăn đẹp hơn?

Nhưng một em bé không cần phải đạt một hình ảnh lý tưởng mà người lớn đã tưởng tượng.

Điều quan trọng là trẻ được cung cấp dinh dưỡng phù hợp với độ tuổi, được theo dõi sự phát triển và được chăm sóc theo hướng dẫn y tế khi cần.

Đối với trẻ sơ sinh, cha mẹ nên tìm hiểu từ bác sĩ hoặc nhân viên y tế về cách nuôi dưỡng phù hợp với tình trạng cụ thể của trẻ.

Không có một công thức duy nhất có thể áp dụng giống hệt cho mọi em bé.

Có trẻ khỏe mạnh và phát triển thuận lợi.

Có trẻ sinh non.

Có trẻ có vấn đề về bú.

Có trẻ cần được theo dõi đặc biệt.

Vì vậy, cha mẹ không nên lấy kinh nghiệm của một em bé khác làm tiêu chuẩn tuyệt đối cho con mình.

Một đứa trẻ không phải là một bài kiểm tra mà cha mẹ phải đạt điểm tối đa.

Điều thứ hai mà trẻ cần là giấc ngủ.

Và đây là một trong những lĩnh vực khiến cha mẹ mới sinh con kiệt sức nhất.

Trước khi có con, nhiều người nghĩ:

“Trẻ con thì ngủ suốt ngày.”

Nhưng khi có con, họ mới hiểu rằng “ngủ nhiều” không đồng nghĩa với “ngủ liên tục”.

Một em bé có thể ngủ nhiều lần trong ngày.

Có thể thức dậy nhiều lần trong đêm.

Có thể có những giai đoạn ngủ tốt hơn và những giai đoạn khó ngủ hơn.

Cha mẹ mệt đến mức chỉ mong:

“Con ngủ một giấc dài thôi cũng được.”

Nhưng giấc ngủ của trẻ sơ sinh chưa vận hành giống giấc ngủ của người trưởng thành.

Trong những tháng đầu, nhịp sinh học của trẻ vẫn đang phát triển.

Trẻ cũng có những nhu cầu về ăn uống và chăm sóc khiến giấc ngủ bị gián đoạn.

Điều quan trọng là cha mẹ cần tìm hiểu các nguyên tắc an toàn khi cho trẻ ngủ và trao đổi với nhân viên y tế nếu có vấn đề bất thường.

Một điều rất quan trọng cần nhớ là:

Mục tiêu không phải làm cho em bé ngủ theo một lịch hoàn hảo để cha mẹ có thể khoe rằng:

“Con tôi ngủ rất ngoan.”

Mục tiêu trước hết là để trẻ được nghỉ ngơi và ngủ trong điều kiện an toàn.

Cha mẹ cũng cần được nghỉ.

Đây là lý do việc phân chia trách nhiệm giữa những người lớn trong gia đình rất quan trọng.

Nếu chỉ có một người thức dậy mỗi lần trẻ khóc, người đó có thể nhanh chóng kiệt sức.

Nếu có hai người chăm sóc, hai người có thể tìm cách thay phiên nhau tùy điều kiện.

Nếu có ông bà hỗ trợ, có thể sử dụng sự hỗ trợ đó một cách hợp lý.

Không cần chứng minh rằng mình có thể tự làm tất cả.

Một trong những sai lầm phổ biến của những người mới làm cha mẹ là nghĩ:

“Mình phải tự làm hết thì mới là một người mẹ tốt.”

Hoặc:

“Mình là bố thì phải gánh hết.”

Không.

Một em bé cần người lớn khỏe mạnh đủ để chăm sóc mình.

Vì vậy, nhờ giúp đỡ khi cần không phải là thất bại.

Đó là cách bảo vệ cả người chăm sóc lẫn đứa trẻ.

Điều thứ ba là nhu cầu về sự an toàn.

Đây là một nhu cầu mà cha mẹ cần đặc biệt chú ý.

Em bé chưa thể tự bảo vệ mình.

Trẻ chưa thể nhận biết nguy hiểm.

Chưa thể tránh một vật rơi xuống.

Chưa thể tự thay đổi tư thế khi gặp vấn đề.

Chưa thể hiểu rằng một vật nhỏ có thể gây nguy hiểm.

Vì vậy, cha mẹ cần chủ động tạo ra một môi trường an toàn.

An toàn khi ngủ.

An toàn khi bế.

An toàn khi tắm.

An toàn khi di chuyển.

An toàn khi sử dụng các vật dụng.

An toàn trước những vật nhỏ mà trẻ có thể đưa vào miệng khi lớn hơn.

An toàn trước thuốc, hóa chất và những vật nguy hiểm.

Đây là một lĩnh vực mà cha mẹ không nên chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền miệng.

Nếu có nghi ngờ về một vấn đề liên quan đến sức khỏe hoặc an toàn, hãy hỏi bác sĩ hoặc nhân viên y tế phù hợp.

Một điều rất đáng nhớ là:

Em bé không thể tự chịu trách nhiệm cho sự an toàn của mình.

Người lớn phải làm điều đó.

Đây là một trong những khác biệt rất lớn giữa việc chăm một em bé và chăm một người lớn.

Với người lớn, chúng ta có thể nói:

“Hãy cẩn thận.”

Với một em bé, câu nói đó không có nhiều ý nghĩa.

Môi trường phải được chuẩn bị trước.

Điều thứ tư mà em bé cần là sự tiếp xúc với con người.

Đây là lúc nhiều cha mẹ có thể cảm thấy bất ngờ.

Em bé không chỉ cần thức ăn.

Em bé cần mối quan hệ.

Một em bé được bế.

Được nói chuyện.

Được nhìn vào mắt.

Được nghe giọng nói quen thuộc.

Được đáp lại khi khóc.

Được chạm vào một cách dịu dàng.

Được chăm sóc.

Những trải nghiệm như vậy giúp trẻ dần dần hình thành cảm giác rằng thế giới xung quanh có thể được hiểu và đáp lại.

Điều này không có nghĩa là cha mẹ phải bế con từng giây từng phút.

Cũng không có nghĩa rằng nếu đặt con xuống một lúc thì cha mẹ đã làm điều gì sai.

Cha mẹ vẫn cần ăn.

Cần tắm.

Cần ngủ.

Cần làm việc.

Cần nghỉ ngơi.

Một người chăm sóc kiệt sức không thể duy trì sự hiện diện ổn định trong thời gian dài.

Vì vậy, điều quan trọng là mối quan hệ được xây dựng qua rất nhiều tương tác trong ngày.

Khi trẻ nhìn cha mẹ.

Cha mẹ nhìn lại.

Khi trẻ phát ra âm thanh.

Cha mẹ đáp lại.

Khi trẻ khóc.

Cha mẹ cố gắng tìm hiểu.

Khi trẻ yên lặng.

Cha mẹ ở gần.

Đó là cách mối quan hệ bắt đầu.

Không cần những bài học phức tạp.

Không cần những trò chơi đắt tiền.

Không cần một chương trình kích thích trí thông minh đặc biệt.

Một em bé chỉ cần có những con người thật ở bên mình.

Điều thứ năm là sự ổn định.

Trẻ sơ sinh chưa hiểu được khái niệm thời gian như người lớn.

Nhưng trẻ dần dần nhận ra những mô hình lặp lại.

Buổi sáng có ánh sáng.

Có lúc được ăn.

Có lúc được thay tã.

Có lúc được tắm.

Có lúc được ngủ.

Có giọng nói quen thuộc.

Có những người thường xuyên chăm sóc mình.

Những điều lặp lại đó tạo nên cảm giác dự đoán được.

Và sự dự đoán được có thể giúp thế giới của một em bé trở nên dễ hiểu hơn.

Điều này không có nghĩa cha mẹ phải xây dựng một lịch trình cứng nhắc đến từng phút.

Thực tế với trẻ sơ sinh, mọi thứ có thể thay đổi liên tục.

Một hôm trẻ ngủ nhiều hơn.

Một hôm trẻ quấy hơn.

Một hôm việc ăn uống khác đi.

Điều quan trọng hơn là có những mô hình chăm sóc tương đối ổn định.

Trẻ biết rằng khi cần, sẽ có người chăm sóc.

Trẻ biết rằng môi trường của mình tương đối nhất quán.

Đó là nền tảng của cảm giác an toàn.

Điều thứ sáu là sự tương tác.

Có một thời gian người lớn nghĩ rằng em bé còn quá nhỏ để hiểu chuyện.

“Có nói thì nó cũng có biết gì đâu.”

Nhưng thực tế, ngay từ rất sớm, trẻ đã bắt đầu tiếp nhận âm thanh, khuôn mặt, giọng nói, nhịp điệu và những tương tác xung quanh.

Điều đó không có nghĩa cha mẹ phải biến mỗi phút thức của trẻ thành một buổi học.

Không cần vừa thay tã vừa cố dạy trẻ mười từ mới.

Không cần mua những bộ thẻ học đặc biệt rồi liên tục đưa ra trước mặt trẻ.

Cha mẹ có thể chỉ cần nói chuyện.

“Bây giờ mẹ thay tã cho con nhé.”

“Bố đang mặc áo cho con.”

“Con đang nhìn cái đèn à?”

“Bây giờ chúng ta đi tắm.”

Những lời nói bình thường như vậy chính là ngôn ngữ của cuộc sống hàng ngày.

Trẻ nghe giọng nói.

Nghe nhịp điệu.

Nghe sự thay đổi trong âm thanh.

Và dần dần, thế giới ngôn ngữ bắt đầu được xây dựng.

Cha mẹ cũng không cần lo rằng mình nói chuyện với trẻ quá nhiều sẽ khiến trẻ “quen được chiều”.

Nói chuyện với con không phải là chiều chuộng.

Đó là tương tác.

Điều thứ bảy là sự khám phá.

Ngay cả một em bé rất nhỏ cũng đang bắt đầu tìm hiểu thế giới.

Nhìn ánh sáng.

Nhìn khuôn mặt.

Nghe âm thanh.

Cảm nhận chuyển động.

Chạm vào vật.

Đưa tay.

Đạp chân.

Đưa một vật lên miệng khi trẻ đã bắt đầu có khả năng làm điều đó.

Những hành động rất đơn giản ấy chính là cách trẻ khám phá.

Cha mẹ không cần mua một căn phòng đầy đồ chơi để kích thích trẻ.

Một số đồ vật an toàn, phù hợp với độ tuổi và một môi trường đủ cơ hội để trẻ quan sát đã có thể tạo ra rất nhiều trải nghiệm.

Một chiếc khăn có màu sắc.

Một món đồ vật có hình dạng an toàn.

Một quyển sách tranh đơn giản.

Một khuôn mặt của cha mẹ.

Ánh sáng từ cửa sổ.

Âm thanh của cuộc sống.

Thậm chí việc nằm trên sàn an toàn và quan sát xung quanh cũng có thể là một trải nghiệm.

Điều trẻ cần không phải là càng nhiều kích thích càng tốt.

Đôi khi quá nhiều kích thích lại khiến trẻ mệt.

Cha mẹ cần quan sát.

Nếu trẻ quay mặt đi.

Ngáp.

Cau có.

Khóc.

Có vẻ quá tải.

Có thể trẻ đang cần nghỉ.

Không phải lúc nào trẻ cũng cần thêm hoạt động.

Đôi khi điều tốt nhất cha mẹ có thể làm là giảm bớt mọi thứ.

Tắt tiếng.

Giảm ánh sáng.

Ôm con.

Cho con nghỉ.

Điều thứ tám là được nhìn nhận như một cá thể riêng.

Điều này nghe có vẻ hơi lớn đối với một em bé.

Nhưng nó rất quan trọng.

Ngay từ đầu, mỗi em bé đã có những đặc điểm riêng.

Có trẻ dễ thích nghi.

Có trẻ nhạy cảm hơn với âm thanh.

Có trẻ thích được vận động.

Có trẻ cần nhiều thời gian hơn để làm quen.

Có trẻ ngủ khác.

Có trẻ ăn khác.

Có trẻ phản ứng mạnh hơn với môi trường.

Cha mẹ có thể đọc rất nhiều sách về phát triển trẻ em.

Nhưng sách nói về xu hướng chung.

Không phải bản thiết kế chính xác cho từng đứa trẻ.

Vì vậy, thay vì liên tục hỏi:

“Con mình có giống em bé trong sách không?”

có thể hỏi:

“Con mình đang cho mình biết điều gì?”

Đó là một sự thay đổi rất lớn.

Từ việc ép trẻ phù hợp với một tiêu chuẩn sang việc quan sát trẻ để hiểu nhu cầu.

Ví dụ, hai em bé cùng độ tuổi có thể có mức độ phản ứng khác nhau.

Một em bé dễ thích nghi với một môi trường mới.

Một em bé khác cần nhiều thời gian.

Điều đó không có nghĩa một trẻ tốt hơn trẻ kia.

Chỉ là mỗi trẻ có một cách phản ứng riêng.

Cha mẹ càng sớm hiểu điều đó, họ càng ít bị cuốn vào việc so sánh.

Và đây là điều thứ chín:

Em bé không cần cha mẹ liên tục so sánh mình với những em bé khác.

“Con nhà người ta ngủ xuyên đêm rồi.”

“Con nhà người ta tăng cân nhanh hơn.”

“Con nhà người ta biết làm điều này rồi.”

Những câu nói như vậy có thể xuất hiện rất sớm.

Thậm chí ngay cả khi trẻ chưa hiểu lời nói, cha mẹ đã có thể tự tạo áp lực cho mình.

Một người mẹ nhìn ảnh trên mạng và thấy một em bé rất ngoan.

Một người cha nghe bạn kể rằng con họ đã ngủ cả đêm.

Một gia đình khác khoe rằng con họ phát triển rất sớm.

Cha mẹ bắt đầu nghĩ:

“Có phải con mình có vấn đề?”

Có thể có.

Nhưng cũng có thể hoàn toàn không.

Sự phát triển của trẻ có những khoảng biến thiên tự nhiên.

Điều quan trọng là theo dõi sự phát triển của chính con mình và tìm kiếm tư vấn chuyên môn khi có điều gì khiến cha mẹ lo lắng.

Không nên lấy một đứa trẻ khác làm thước đo duy nhất.

Điều thứ mười là em bé cần một người chăm sóc cũng được chăm sóc.

Đây là điều nghe có vẻ không liên quan trực tiếp đến trẻ.

Nhưng thực ra lại liên quan rất sâu sắc.

Một em bé phụ thuộc vào người lớn.

Nếu người lớn hoàn toàn kiệt sức, căng thẳng và không có bất kỳ sự hỗ trợ nào, việc chăm sóc trẻ sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Vì vậy, khi hỏi:

“Em bé cần gì?”

chúng ta cũng cần hỏi:

“Người đang chăm em bé cần gì?”

Cần được ăn.

Cần được ngủ.

Cần được nghỉ.

Cần được tắm.

Cần có một khoảng thời gian riêng.

Cần có người lắng nghe.

Cần được giúp đỡ.

Cần được thừa nhận rằng mình đang rất mệt.

Một người mẹ vừa sinh con có thể có những ngày chỉ muốn được ngủ một giấc dài.

Một người cha có thể cảm thấy mình không biết phải làm gì khi con khóc.

Một người ông có thể muốn giúp nhưng không biết cách.

Một người bà có thể quá lo lắng.

Tất cả đều là những con người thật.

Và tất cả đều cần được đối xử như con người.

Cha mẹ không cần phải biến mình thành những cỗ máy chăm sóc trẻ.

Nếu có thể, hãy chia sẻ công việc.

Người này thay tã.

Người kia chuẩn bị đồ.

Người này chăm con.

Người kia nấu ăn.

Có người hỗ trợ việc nhà.

Có người đưa đồ ăn.

Có người trông trẻ để cha mẹ được ngủ.

Những điều đó không phải là xa xỉ.

Đó là cách cả hệ thống gia đình hoạt động.

Một trong những sai lầm phổ biến là người mẹ cảm thấy mình phải biết tất cả.

Vì mình là mẹ.

Mẹ phải biết con đói lúc nào.

Biết con buồn ngủ.

Biết con khóc vì sao.

Biết cách cho bú.

Biết cách tắm.

Biết cách chăm.

Biết tất cả.

Nhưng không.

Không ai tự nhiên biết tất cả những điều đó.

Chăm một em bé là một kỹ năng có thể học.

Người cha cũng có thể học.

Ông bà cũng có thể học.

Và nếu người cha chưa biết thay tã, điều cần làm không phải là nói:

“Anh không biết.”

rồi giao lại cho mẹ.

Mà là học.

Nếu chưa biết cách tắm cho con, hãy học.

Nếu chưa biết cách bế con an toàn, hãy hỏi.

Nếu chưa hiểu về giấc ngủ, hãy tìm thông tin đáng tin cậy.

Làm cha không phải là đứng bên cạnh người mẹ và chờ được giao việc.

Làm cha là trở thành một người chăm sóc thực sự.

Điều đó không chỉ giúp mẹ giảm gánh nặng.

Nó còn giúp trẻ có thêm một mối quan hệ gần gũi.

Một em bé cần nhiều hơn một người lớn duy nhất nếu hoàn cảnh gia đình cho phép.

Trẻ cần có mạng lưới những người an toàn.

Có thể là mẹ.

Có thể là bố.

Có thể là ông bà.

Có thể là một người thân đáng tin cậy.

Mỗi người có cách tương tác khác nhau.

Và điều đó có thể làm thế giới của trẻ phong phú hơn.

Tất nhiên, không phải gia đình nào cũng có nhiều người hỗ trợ.

Có gia đình chỉ có một người chăm trẻ.

Có gia đình cha mẹ phải tự xoay xở.

Có gia đình ông bà ở xa.

Có gia đình cha hoặc mẹ phải đi làm xa.

Không nên dùng một mô hình gia đình lý tưởng làm tiêu chuẩn để khiến những gia đình khác cảm thấy có lỗi.

Điều quan trọng là trong hoàn cảnh thực tế của mình, cha mẹ tìm được cách tạo ra mạng lưới an toàn nhất có thể.

Có thể là người thân.

Có thể là bạn bè.

Có thể là dịch vụ chăm sóc.

Có thể là nhân viên y tế.

Có thể là những cộng đồng hỗ trợ cha mẹ.

Không ai nên cảm thấy mình phải chiến đấu một mình chỉ vì mình đã có con.

Bây giờ, hãy nói đến một thứ mà rất nhiều cha mẹ mua rất nhiều.

Đó là đồ chơi.

Một em bé cần bao nhiêu đồ chơi?

Có lẽ ít hơn chúng ta nghĩ.

Trẻ sơ sinh chưa cần một căn phòng đầy thú bông.

Cũng không cần hàng chục món đồ phát sáng, phát nhạc và chuyển động liên tục.

Một số đồ chơi phù hợp có thể giúp trẻ khám phá.

Nhưng đồ chơi không thay thế được con người.

Một chiếc điện thoại phát ra mười loại âm thanh không thể thay thế giọng nói của cha mẹ.

Một món đồ chơi chuyển động liên tục không nhất thiết tốt hơn một người lớn ngồi đối diện và mỉm cười với trẻ.

Một thiết bị hiện đại không thể thay thế sự tương tác.

Điều này rất đáng nhớ bởi thị trường sản phẩm dành cho trẻ sơ sinh có thể khiến cha mẹ cảm thấy rằng:

“Nếu mình không mua thứ này, con mình sẽ bị thiếu.”

Không phải vậy.

Không phải mọi sản phẩm được quảng cáo là “phát triển trí thông minh” đều cần thiết.

Không phải mọi sản phẩm “cao cấp” đều tạo ra sự khác biệt tương xứng với số tiền bỏ ra.

Cha mẹ nên đặt câu hỏi:

“Món đồ này giải quyết nhu cầu nào?”

“Nó có thực sự cần thiết không?”

“Có nguy cơ an toàn nào không?”

“Con có thể sử dụng trong bao lâu?”

“Có cách đơn giản hơn để đáp ứng cùng nhu cầu không?”

Những câu hỏi đó có thể giúp gia đình giảm rất nhiều khoản chi không cần thiết.

Một đứa trẻ không cần một tuổi thơ được xây dựng bằng những món đồ đắt tiền.

Trẻ cần trải nghiệm.

Và rất nhiều trải nghiệm tốt không tốn nhiều tiền.

Một cuộc trò chuyện.

Một bài hát.

Một cuốn sách.

Một buổi đi bộ.

Một lần nhìn cây cối.

Một lần chơi cùng cha.

Một lần được ông bà kể chuyện.

Một buổi nằm trên sàn và nhìn thế giới.

Một em bé không cần phải được “dạy” từng giây.

Trẻ cũng cần được nghỉ.

Điều này dẫn đến một vấn đề khác.

Đó là cha mẹ có thể bị ám ảnh bởi việc phải kích thích sự phát triển của con.

Ngày nay, chúng ta nghe rất nhiều cụm từ như:

“kích thích trí não.”

“phát triển sớm.”

“tăng khả năng nhận thức.”

“tối ưu tiềm năng.”

Những từ này có thể khiến cha mẹ nghĩ rằng mỗi phút trẻ thức đều phải được tận dụng.

Nhưng một em bé không phải là một dự án năng suất.

Không phải phút nào thức cũng cần tạo ra một thành tựu.

Trẻ có quyền chỉ nằm và quan sát.

Có quyền nhìn một cái quạt.

Có quyền nhìn ánh sáng trên tường.

Có quyền nghe tiếng chim.

Có quyền nghịch tay.

Có quyền nghỉ.

Đôi khi cha mẹ cần cho phép trẻ được là một em bé.

Không phải một học sinh thu nhỏ.

Điều này đặc biệt quan trọng vì áp lực “phải phát triển sớm” có thể khiến cha mẹ bỏ qua những nhu cầu cơ bản hơn.

Trẻ cần ngủ.

Cần ăn.

Cần được chăm sóc.

Cần cảm giác an toàn.

Những điều đó không kém quan trọng chỉ vì chúng không nghe có vẻ “thông minh”.

Một em bé không cần học đọc sớm để chứng minh rằng mình thông minh.

Một em bé không cần biết hàng chục từ để cha mẹ cảm thấy tự hào.

Trẻ cần được phát triển theo quá trình phù hợp với chính mình.

Và nếu cha mẹ có bất kỳ lo lắng nào về phát triển, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia phù hợp thay vì tự chẩn đoán dựa trên video trên mạng.

Bởi mạng xã hội là một nguồn thông tin rất lớn.

Nhưng cũng là một nguồn gây lo lắng rất lớn.

Một video có thể nói:

“Em bé ở tuổi này phải làm được điều này.”

Một bài đăng nói:

“Nếu con bạn chưa làm được, hãy lo lắng.”

Một người mẹ chia sẻ:

“Con tôi đã làm được từ tháng trước.”

Cha mẹ nhìn vào con mình.

Rồi bắt đầu hoảng.

Nhưng một bài đăng trên mạng không thể thay thế đánh giá trực tiếp của chuyên gia.

Và một đứa trẻ khác không phải là tiêu chuẩn tuyệt đối cho con bạn.

Cha mẹ cần biết khi nào nên quan sát.

Khi nào nên chờ.

Và khi nào nên hỏi chuyên gia.

Đó là lý do theo dõi sức khỏe định kỳ của trẻ rất quan trọng.

Không phải để tìm ra rằng con mình “hoàn hảo”.

Mà để có cơ hội phát hiện sớm những vấn đề nếu chúng thực sự tồn tại.

Đây cũng là một phần của việc làm cha mẹ có trách nhiệm.

Không bỏ qua dấu hiệu đáng lo.

Nhưng cũng không biến mọi khác biệt nhỏ thành một căn bệnh.

Hai thái cực này đều có thể khiến gia đình mệt mỏi.

Một bên là:

“Không sao đâu, cứ để vậy.”

Một bên là:

“Con mình có gì đó không ổn rồi.”

Cách tốt hơn là:

“Điều này có vẻ khác với những gì mình thường thấy. Mình sẽ theo dõi và hỏi người có chuyên môn nếu cần.”

Đó là tư duy bình tĩnh.

Và cha mẹ sẽ cần tư duy đó rất nhiều lần trong những năm sau.

Bởi nuôi con là một quá trình liên tục có những câu hỏi mới.

Hôm nay trẻ ăn đủ không?

Ngày mai trẻ ngủ đủ không?

Tuần sau trẻ có dấu hiệu mọc răng không?

Tháng sau trẻ bắt đầu bò chưa?

Sau đó trẻ bắt đầu đi.

Bắt đầu nói.

Bắt đầu phản đối.

Bắt đầu khám phá.

Mỗi giai đoạn đều có một câu hỏi mới.

Nếu cha mẹ nghĩ rằng mình phải biết trước tất cả, họ sẽ rất mệt.

Nếu cha mẹ chấp nhận rằng mình sẽ học từng bước, mọi thứ sẽ nhẹ nhàng hơn.

Và đó chính là điều một em bé thực sự cần từ cha mẹ.

Không phải một chuyên gia hoàn hảo.

Mà là một người lớn có khả năng quan sát.

Có khả năng học.

Có khả năng thích nghi.

Có khả năng tìm sự giúp đỡ.

Và có khả năng quay trở lại với những nhu cầu cơ bản của trẻ khi mọi thứ trở nên quá phức tạp.

Ăn.

Ngủ.

An toàn.

Chăm sóc.

Tương tác.

Gắn bó.

Khám phá.

Nghỉ ngơi.

Đó là những nền tảng.

Những thứ khác có thể được xây dựng dần dần.

Cha mẹ không cần giải quyết toàn bộ tương lai của con ngay trong năm đầu tiên.

Không cần biết con sẽ học trường nào.

Không cần biết con sẽ làm nghề gì.

Không cần biết con sẽ trở thành người như thế nào.

Một em bé chỉ cần được phép trở thành một em bé.

Và cha mẹ chỉ cần làm tốt những việc của ngày hôm nay.

Hôm nay con cần ăn.

Hãy cho con ăn.

Hôm nay con cần ngủ.

Hãy giúp con có môi trường ngủ an toàn.

Hôm nay con khóc.

Hãy quan sát và tìm hiểu.

Hôm nay con muốn được bế.

Nếu có thể và phù hợp, hãy bế.

Hôm nay cha mẹ quá mệt.

Hãy tìm người hỗ trợ nếu có thể.

Không cần biến mỗi ngày thành một bài kiểm tra.

Có những ngày mọi thứ sẽ rất đẹp.

Em bé ngủ.

Ăn tốt.

Mỉm cười.

Cha mẹ có thời gian uống một cốc nước còn nóng.

Và cả gia đình cảm thấy:

“Cuối cùng mình cũng hiểu cách làm.”

Rồi ngày hôm sau trẻ có thể khóc liên tục.

Không chịu ngủ.

Không chịu ăn.

Cha mẹ hoang mang.

Đó cũng là một phần của cuộc sống với trẻ sơ sinh.

Đừng dùng một ngày tồi tệ để kết luận rằng mình là cha mẹ tồi.

Cũng đừng dùng một ngày rất tốt để nghĩ rằng từ nay mọi thứ sẽ luôn như vậy.

Hãy nhìn cả quá trình.

Nuôi một đứa trẻ là một chuỗi những ngày khác nhau.

Có ngày nhẹ nhàng.

Có ngày khó khăn.

Có ngày cha mẹ cảm thấy mình rất giỏi.

Có ngày chỉ mong đến tối.

Điều đó không làm giảm giá trị của tình yêu.

Một em bé cũng không cần cha mẹ phải vui vẻ mọi lúc.

Trẻ cần những người lớn đủ ổn định để chăm sóc mình.

Và khi cha mẹ mệt, họ cũng cần được chăm sóc.

Đây là lý do chúng ta nên thay đổi một suy nghĩ rất phổ biến:

“Con khỏe là được, bố mẹ thế nào cũng được.”

Không.

Bố mẹ cũng là một phần trong sức khỏe của gia đình.

Nếu mẹ kiệt sức, gia đình bị ảnh hưởng.

Nếu bố hoàn toàn vắng mặt, gia đình bị ảnh hưởng.

Nếu ông bà bị quá tải, gia đình cũng bị ảnh hưởng.

Chăm sóc em bé là một hệ thống.

Và một hệ thống chỉ hoạt động tốt khi những người trong đó cũng được quan tâm.

Vì vậy, nếu hôm nay bạn đang chuẩn bị đón một em bé, hãy nhìn quanh căn phòng.

Bạn có thể có rất nhiều đồ.

Hoặc rất ít.

Không sao cả.

Hãy tự hỏi những câu hỏi quan trọng hơn.

Em bé có một nơi ngủ an toàn chưa?

Có kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp chưa?

Có người chăm sóc chính chưa?

Khi người chăm sóc chính kiệt sức, ai có thể hỗ trợ?

Cha mẹ đã thống nhất cách chia sẻ trách nhiệm chưa?

Có những người đáng tin cậy nào có thể giúp đỡ khi cần?

Cha mẹ biết mình sẽ tìm thông tin y tế đáng tin cậy ở đâu chưa?

Và quan trọng nhất:

Cha mẹ có sẵn sàng quan sát đứa trẻ thực sự trước mặt mình, thay vì cố ép trẻ trở thành hình ảnh mình đã tưởng tượng hay chưa?

Nếu câu trả lời chưa hoàn hảo, không sao.

Bạn vẫn còn thời gian để học.

Bởi không ai có thể biết hết trước khi đứa trẻ xuất hiện.

Nhiều thứ chỉ có thể học khi bạn thực sự gặp con.

Bạn sẽ học tiếng khóc của con.

Học biểu cảm của con.

Học những điều khiến con dễ chịu.

Học những điều khiến con quá tải.

Học cách bế.

Học cách thay tã.

Học cách cho con ăn.

Học cách dỗ con.

Học cách nghỉ ngơi trong khi vẫn chăm con.

Và quan trọng nhất, bạn sẽ học một điều mà không cuốn sách nào có thể dạy hoàn toàn:

Con mình là một con người riêng biệt.

Ngay từ những tháng đầu tiên, cha mẹ đã bắt đầu học cách nhìn con như một cá thể.

Không phải một cái bụng cần được cho ăn.

Không phải một lịch ngủ cần được tối ưu.

Không phải một bảng mốc phát triển cần phải đạt đủ.

Mà là một em bé đang từng ngày làm quen với thế giới.

Có những lúc trẻ sẽ khóc.

Có những lúc trẻ sẽ không thể nói cho cha mẹ biết mình cần gì.

Cha mẹ sẽ phải đoán.

Thử.

Sai.

Thử lại.

Đó là quá trình.

Và rồi sẽ có một ngày rất nhỏ nhưng rất đáng nhớ.

Em bé nhìn cha mẹ và mỉm cười.

Có thể chỉ là một khoảnh khắc.

Nhưng cha mẹ sẽ cảm thấy cả thế giới dừng lại.

Hoặc một ngày trẻ bắt đầu phát ra một âm thanh giống như đang cố gọi.

Một ngày trẻ đưa tay về phía cha.

Một ngày trẻ nhận ra mẹ bước vào phòng.

Một ngày trẻ cố lăn người.

Một ngày trẻ ngồi dậy.

Những bước tiến đó không cần phải được biến thành cuộc thi.

Chúng có thể chỉ đơn giản là những dấu mốc của một con người đang lớn lên.

Và cha mẹ được ở đó để chứng kiến.

Đó có lẽ là một trong những món quà đẹp nhất của việc làm cha mẹ.

Không phải vì mình đã tạo ra một đứa trẻ hoàn hảo.

Mà vì mình được chứng kiến một con người dần dần xuất hiện trước mắt mình.

Từ một cơ thể nhỏ bé hoàn toàn phụ thuộc.

Đến một em bé bắt đầu nhìn.

Bắt đầu nghe.

Bắt đầu chạm.

Bắt đầu cười.

Bắt đầu di chuyển.

Bắt đầu giao tiếp.

Và từng chút một, bắt đầu thể hiện rằng:

“Con là con.”

Vì vậy, nếu hỏi một đứa trẻ sơ sinh thực sự cần gì, câu trả lời không dài như danh sách mua sắm mà thị trường dành cho cha mẹ.

Trẻ cần dinh dưỡng phù hợp.

Cần giấc ngủ và môi trường ngủ an toàn.

Cần được giữ ấm và chăm sóc cơ thể.

Cần sự bảo vệ.

Cần được theo dõi sức khỏe.

Cần sự tương tác.

Cần những người chăm sóc ổn định và đáng tin cậy.

Cần cơ hội khám phá phù hợp.

Cần được tôn trọng nhịp độ phát triển của mình.

Và cần những người lớn cũng được chăm sóc đủ để có thể chăm sóc trẻ.

Phần lớn những điều đó không đòi hỏi một gia đình phải giàu có.

Không đòi hỏi căn phòng hoàn hảo.

Không đòi hỏi những món đồ đắt tiền.

Nó đòi hỏi sự hiện diện.

Sự quan sát.

Kiến thức cơ bản.

Sự linh hoạt.

Và một mối quan hệ.

Đó là điều quan trọng nhất.

Bởi trong những năm đầu đời, trẻ không chỉ đang lớn về thể chất.

Trẻ đang bắt đầu hình thành cách mình cảm nhận thế giới.

“Mình có được lắng nghe không?”

“Khi mình khó chịu, có ai quan tâm không?”

“Khi mình cần giúp đỡ, có ai đến không?”

“Thế giới này có an toàn không?”

Những câu hỏi đó không được trả lời bằng lời.

Chúng được trả lời qua hàng nghìn hành động nhỏ mỗi ngày.

Một lần bế.

Một lần cho ăn.

Một lần thay tã.

Một lần dỗ dành.

Một lần nhìn vào mắt trẻ.

Một lần đáp lại tiếng khóc.

Một lần cha mẹ nói chuyện.

Một lần cha mẹ kiên nhẫn.

Một lần cha mẹ xin lỗi.

Tất cả cộng lại thành một trải nghiệm rất lớn.

Và trải nghiệm đó sẽ trở thành một phần nền móng của mối quan hệ giữa trẻ và thế giới.

Nhưng có một câu hỏi vẫn còn đó.

Nếu trẻ khóc thì sao?

Nếu trẻ khóc rất nhiều thì sao?

Nếu cha mẹ đã cho ăn, thay tã, kiểm tra mọi thứ nhưng trẻ vẫn khóc?

Có phải mình đang làm sai?

Có phải mình đã chiều con quá mức?

Có phải cứ bế con lên là con sẽ quen?

Có phải nên để con khóc một mình?

Hay phải lập tức đáp ứng mọi tiếng khóc?

Đây là một trong những câu hỏi khiến rất nhiều cha mẹ mới sinh con bối rối.

Bởi tiếng khóc của em bé có thể khiến người lớn vừa thương, vừa lo, vừa bất lực.

Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào một trong những ngôn ngữ đầu tiên và mạnh mẽ nhất của trẻ sơ sinh:

“Vì sao trẻ sơ sinh khóc?”

Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trẻ khóc vì những lý do nào, khi nào tiếng khóc là một nhu cầu bình thường, khi nào cha mẹ cần chú ý hơn, và quan trọng nhất, làm thế nào để cha mẹ không biến mỗi tiếng khóc của con thành một lời kết tội rằng mình đang làm cha mẹ không tốt.

Bởi đôi khi, tiếng khóc không phải là dấu hiệu cha mẹ đã thất bại.

Nó chỉ đơn giản là cách duy nhất mà một em bé chưa biết nói có thể nói với thế giới:

“Con đang cần một điều gì đó.”

Và nhiệm vụ của cha mẹ không phải lúc nào cũng là khiến tiếng khóc biến mất ngay lập tức.

Mà là học cách lắng nghe nó.