Có một thời điểm rất đặc biệt trong cuộc đời của nhiều người.

Đó là khoảng thời gian trước khi một đứa trẻ chào đời.

Cha mẹ bắt đầu chuẩn bị.

Mua một chiếc nôi.

Chuẩn bị quần áo.

Mua bình sữa.

Chuẩn bị tã.

Sắp xếp lại căn phòng.

Tìm hiểu bệnh viện.

Đọc sách về chăm sóc trẻ.

Xem những video về cách tắm cho trẻ sơ sinh.

Tìm hiểu cách cho con bú.

Tìm hiểu về giấc ngủ.

Tìm hiểu xem nên mua loại xe đẩy nào.

Nên dùng loại ghế ô tô nào.

Nên chuẩn bị bao nhiêu quần áo.

Danh sách những thứ cần chuẩn bị có thể dài đến mức khiến cha mẹ cảm thấy mình phải làm hàng trăm việc trước ngày con chào đời.

Nhưng giữa tất cả những việc đó, có một câu hỏi rất quan trọng đôi khi lại bị bỏ quên.

Đó là:

“Chúng ta đã chuẩn bị để trở thành cha mẹ chưa?”

Không phải chuẩn bị đồ dùng.

Không phải chuẩn bị tiền.

Không phải chuẩn bị một căn phòng thật đẹp.

Mà là chuẩn bị chính mình để đón một con người mới bước vào cuộc đời.

Đây là bài cuối cùng trong giai đoạn chuẩn bị làm cha mẹ.

Trong chín bài trước, chúng ta đã nói về rất nhiều điều.

Chúng ta nói về ý nghĩa thực sự của việc làm cha mẹ.

Về những kỳ vọng trước khi sinh con.

Về việc đứa trẻ không phải là phiên bản thu nhỏ của cha mẹ.

Về sự chuẩn bị tâm lý.

Về những bất đồng giữa hai vợ chồng.

Về vai trò của người cha.

Về những áp lực vô hình của người mẹ.

Về mối quan hệ với ông bà.

Và về tiền bạc cùng trách nhiệm.

Nhưng tất cả những chủ đề đó cuối cùng đều dẫn đến một câu hỏi lớn hơn.

Nếu phải bỏ đi tất cả những thứ không thiết yếu, điều gì là quan trọng nhất mà cha mẹ cần chuẩn bị cho một đứa trẻ?

Câu trả lời có thể đơn giản hơn chúng ta tưởng.

Đó là một môi trường đủ an toàn để trẻ lớn lên.

Một mối quan hệ đủ tin cậy để trẻ có thể quay về.

Những giới hạn đủ rõ để trẻ biết đâu là điều an toàn và đâu là điều không nên làm.

Những cơ hội đủ rộng để trẻ khám phá thế giới.

Và những người lớn đủ trưởng thành để biết rằng nhiệm vụ của mình không phải là kiểm soát toàn bộ cuộc đời của một con người.

Hãy bắt đầu từ điều đầu tiên.

Đứa trẻ cần cảm giác an toàn.

Một em bé mới sinh hoàn toàn phụ thuộc vào người lớn.

Trẻ không thể tự kiếm thức ăn.

Không thể tự bảo vệ mình.

Không thể tự điều chỉnh môi trường xung quanh.

Không thể tự giải thích điều gì đang xảy ra.

Khi đói, trẻ khóc.

Khi khó chịu, trẻ khóc.

Khi mệt, trẻ có thể khóc.

Khi cần được gần người chăm sóc, trẻ cũng có thể khóc.

Trong giai đoạn đầu đời, cha mẹ chính là một phần của thế giới mà trẻ dựa vào.

Nếu trẻ đói và được đáp ứng.

Nếu trẻ sợ và có người bảo vệ.

Nếu trẻ khó chịu và có người cố gắng hiểu.

Nếu trẻ khóc và không bị coi là đang cố tình làm phiền người lớn.

Trẻ dần dần học được một điều rất cơ bản:

“Thế giới này có người có thể giúp mình.”

Đó là nền tảng của cảm giác an toàn.

Nhưng an toàn không có nghĩa là cha mẹ phải đáp ứng mọi mong muốn của trẻ.

Đây là điểm rất quan trọng.

Một đứa trẻ cần được bảo vệ khỏi nguy hiểm.

Nhưng cũng cần học rằng thế giới có giới hạn.

Không phải lúc nào mình muốn cũng được.

Không phải lúc nào mình khóc cũng có thể thay đổi mọi thứ.

Không phải người khác lúc nào cũng phải làm theo ý mình.

An toàn và giới hạn không đối lập nhau.

Chúng bổ sung cho nhau.

Một đứa trẻ có thể được yêu thương rất nhiều và vẫn được nghe câu:

“Không, điều này không an toàn.”

Có thể được ôm khi buồn và vẫn phải dọn đồ chơi sau khi chơi.

Có thể được lắng nghe khi tức giận nhưng vẫn không được đánh người khác.

Đó chính là một trong những điều quan trọng cha mẹ cần chuẩn bị.

Không phải khả năng làm cho con luôn vui.

Mà là khả năng tạo ra một môi trường vừa an toàn vừa có giới hạn.

Điều thứ hai là khả năng hiện diện.

Nghe có vẻ đơn giản.

Nhưng hiện diện không chỉ có nghĩa là ở cùng một căn nhà.

Một người cha có thể ngồi cạnh con nhưng tâm trí luôn ở trong điện thoại.

Một người mẹ có thể ở bên con cả ngày nhưng đầu óc luôn bị cuốn vào công việc, tin nhắn, mạng xã hội và hàng trăm việc phải làm.

Hiện diện thực sự có nghĩa là trong những khoảnh khắc quan trọng, trẻ cảm nhận được rằng người lớn đang ở đó.

Khi trẻ cười, có người nhìn thấy.

Khi trẻ khóc, có người quan tâm.

Khi trẻ muốn khám phá, có người khuyến khích.

Khi trẻ sợ, có người bảo vệ.

Khi trẻ mắc lỗi, có người hướng dẫn thay vì ngay lập tức làm trẻ cảm thấy mình là một người tồi tệ.

Không ai có thể hiện diện một trăm phần trăm thời gian.

Cha mẹ cũng cần nghỉ ngơi.

Cần làm việc.

Cần có không gian riêng.

Không nên biến “hiện diện” thành một yêu cầu khiến cha mẹ cảm thấy tội lỗi.

Điều quan trọng là chất lượng của mối quan hệ được xây dựng qua thời gian.

Một cuộc trò chuyện.

Một cái ôm.

Một bữa ăn.

Một lần đọc sách.

Một buổi chơi cùng nhau.

Một lần cha mẹ thực sự lắng nghe.

Những khoảnh khắc nhỏ lặp đi lặp lại có thể tạo nên một mối quan hệ rất lớn.

Điều thứ ba mà cha mẹ cần chuẩn bị là khả năng điều chỉnh chính mình.

Đây có lẽ là một trong những việc khó nhất.

Trước khi có con, chúng ta có thể dễ dàng nghĩ:

“Nếu sau này con làm thế, mình sẽ xử lý như thế này.”

Nhưng một đứa trẻ thực tế có thể hoàn toàn khác với hình dung.

Cha mẹ có thể tưởng tượng rằng mình sẽ luôn kiên nhẫn.

Rồi một đêm mất ngủ liên tục, cha mẹ có thể cáu.

Có thể tưởng tượng rằng mình sẽ không bao giờ quát con.

Rồi một ngày quá mệt, tiếng khóc kéo dài khiến mình mất kiểm soát.

Có thể nghĩ rằng mình sẽ luôn tôn trọng lựa chọn của con.

Rồi một ngày con đưa ra một lựa chọn khiến cha mẹ sợ hãi.

Làm cha mẹ không phải là chưa bao giờ sai.

Mà là biết mình phải làm gì sau khi sai.

Đó là lý do cha mẹ cần học cách sửa chữa.

Nếu đã quát con, có thể nói:

“Lúc nãy bố đã quát con. Bố đã quá tức giận và cách nói đó không phù hợp. Nhưng việc con làm vẫn cần được giải quyết. Chúng ta nói lại nhé.”

Nếu đã xử lý không công bằng, có thể nói:

“Bố mẹ đã quyết định quá nhanh. Bố mẹ muốn nghe con giải thích thêm.”

Nếu đã hiểu nhầm con, có thể nói:

“Mẹ xin lỗi vì đã nghĩ sai về con.”

Những câu nói như vậy không làm cha mẹ mất quyền lực.

Chúng cho trẻ thấy rằng người lớn cũng chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Một đứa trẻ nhìn thấy cha mẹ xin lỗi sẽ học được rằng xin lỗi không phải là yếu đuối.

Một đứa trẻ nhìn thấy cha mẹ thay đổi suy nghĩ sẽ học được rằng thay đổi không phải là thất bại.

Một đứa trẻ nhìn thấy cha mẹ sửa sai sẽ hiểu rằng một sai lầm không nhất thiết phải trở thành một bản án về con người.

Đây là một món quà rất lớn.

Điều thứ tư là khả năng chịu đựng sự khác biệt.

Cha mẹ cần chuẩn bị tinh thần rằng con mình có thể không giống mình.

Con có thể hướng nội hơn.

Hoặc hướng ngoại hơn.

Có thể thích thể thao trong khi cha mẹ thích đọc sách.

Có thể yêu nghệ thuật trong khi cha mẹ mong con học kỹ thuật.

Có thể học chậm hơn một số bạn.

Có thể phát triển nhanh hơn ở một lĩnh vực khác.

Có thể có những sở thích mà cha mẹ không hiểu.

Có thể đặt những câu hỏi mà cha mẹ chưa từng nghĩ đến.

Có thể trở thành một người mà cha mẹ chưa từng hình dung.

Đây không nhất thiết là thất bại của việc nuôi dạy.

Đó có thể đơn giản là kết quả tự nhiên của việc một con người đang hình thành bản thân mình.

Cha mẹ truyền lại cho con rất nhiều thứ.

Gen.

Môi trường.

Giá trị.

Thói quen.

Cách giao tiếp.

Cách giải quyết vấn đề.

Nhưng cha mẹ không thể viết toàn bộ con người của con như viết một bản kế hoạch.

Trẻ không phải một dự án.

Trẻ là một con người.

Và một con người luôn có phần không thể dự đoán hoàn toàn.

Điều thứ năm là khả năng đặt giới hạn.

Có những cha mẹ sợ rằng nếu đặt giới hạn, con sẽ không còn yêu mình.

Có những cha mẹ lại nghĩ rằng muốn trẻ ngoan thì phải kiểm soát thật chặt.

Cả hai thái cực đều có thể gây khó khăn.

Trẻ cần người lớn nói:

“Không.”

Nhưng cần biết tại sao.

Trẻ cần biết rằng một số hành vi không được chấp nhận.

Đánh người không được.

Làm đau người khác không được.

Lấy đồ của người khác không được.

Chạy ra đường mà không có người lớn bảo vệ không được.

Nhưng cách đặt giới hạn cũng rất quan trọng.

Giới hạn không cần đi cùng nhục mạ.

Không cần đi cùng bạo lực.

Không cần đi cùng những câu như:

“Con hư quá.”

“Con làm bố mẹ thất vọng.”

“Con không xứng đáng.”

Cha mẹ có thể phản đối hành vi mà không phủ nhận giá trị của con người.

“Bố không cho phép con đánh em.”

khác với:

“Con đúng là một đứa trẻ xấu.”

Một câu nói tập trung vào hành vi.

Một câu biến hành vi thành bản chất của đứa trẻ.

Đó là hai cách giáo dục rất khác nhau.

Vì vậy, trước khi con chào đời, cha mẹ không cần chuẩn bị một danh sách hàng trăm quy tắc.

Nhưng nên chuẩn bị một số nguyên tắc cốt lõi.

Điều gì là không thể thương lượng vì an toàn?

Điều gì có thể linh hoạt?

Khi trẻ mắc lỗi, cha mẹ sẽ xử lý thế nào?

Khi cha mẹ mất bình tĩnh, họ sẽ làm gì?

Hai vợ chồng sẽ giải quyết bất đồng như thế nào?

Ông bà sẽ tham gia đến đâu?

Đó mới là những điều cần suy nghĩ.

Điều thứ sáu là khả năng lắng nghe.

Người lớn thường nghĩ mình cần dạy trẻ rất nhiều.

Nhưng đôi khi, để nuôi một đứa trẻ tốt, cha mẹ cũng phải học cách lắng nghe rất nhiều.

Lắng nghe không có nghĩa là đồng ý với mọi điều trẻ nói.

Lắng nghe nghĩa là cố gắng hiểu điều gì đang xảy ra trước khi phản ứng.

Khi trẻ khóc, thay vì ngay lập tức nói:

“Có gì đâu mà khóc.”

có thể hỏi:

“Con đang buồn chuyện gì?”

Khi trẻ tức giận:

“Con đang tức vì điều gì?”

Khi trẻ không muốn đi học:

“Điều gì khiến con không muốn đi?”

Khi trẻ nói:

“Con ghét bố mẹ.”

Cha mẹ không nhất thiết phải trả lời:

“Con dám nói như vậy với bố mẹ à?”

Có thể hiểu rằng phía sau câu nói đó có thể là sự thất vọng, tức giận hoặc cảm giác không được hiểu.

Tất nhiên, lắng nghe không có nghĩa là mọi hành vi đều được chấp nhận.

Có thể nói:

“Mẹ hiểu con đang rất tức giận. Nhưng con không được đánh mẹ.”

Hai điều có thể tồn tại cùng lúc.

Cảm xúc được công nhận.

Hành vi vẫn có giới hạn.

Đó là một kỹ năng mà cha mẹ cần luyện từ rất sớm.

Điều thứ bảy là chuẩn bị cho sự thay đổi của chính mình.

Rất nhiều người nghĩ rằng họ sẽ nuôi con theo đúng cách mình đã dự định.

Nhưng trẻ sẽ lớn lên.

Cách nuôi trẻ sơ sinh không thể giống cách nuôi một đứa trẻ mười tuổi.

Và cách nuôi một đứa trẻ mười tuổi cũng không thể giống cách đồng hành với một người mười tám tuổi.

Ở giai đoạn đầu, cha mẹ làm thay rất nhiều.

Sau đó, cha mẹ hướng dẫn.

Rồi cha mẹ giám sát.

Sau đó, cha mẹ trao thêm quyền quyết định.

Cuối cùng, cha mẹ phải học cách đứng bên cạnh thay vì đứng phía trước.

Đó là một quá trình chuyển giao.

Một em bé cần được cha mẹ bế.

Một đứa trẻ nhỏ cần cha mẹ giúp mặc quần áo.

Một đứa trẻ lớn hơn cần được dạy cách tự mặc.

Một thiếu niên cần được trao quyền lựa chọn nhiều hơn.

Một người trưởng thành cần được tôn trọng như một người có cuộc đời riêng.

Nếu cha mẹ không thay đổi vai trò theo tuổi của con, họ có thể vô tình biến tình yêu thành sự kiểm soát.

Vì vậy, ngay từ trước khi có con, cha mẹ nên chấp nhận một sự thật:

Nhiệm vụ của mình không phải là giữ con bên cạnh mãi mãi.

Nhiệm vụ là giúp con đủ khả năng để một ngày có thể tự đứng bằng đôi chân của mình.

Điều thứ tám là chuẩn bị cho những điều không hoàn hảo.

Có thể thai kỳ không diễn ra như dự kiến.

Có thể việc sinh con không giống kế hoạch.

Có thể trẻ ngủ rất khác những gì sách nói.

Có thể việc cho con bú gặp khó khăn.

Có thể trẻ phát triển theo một tốc độ khác.

Có thể cha mẹ phải thay đổi công việc.

Có thể gia đình phải chuyển nhà.

Có thể tài chính gặp vấn đề.

Có thể một trong hai người cảm thấy kiệt sức.

Có thể ông bà và cha mẹ bất đồng.

Có thể có những ngày cha mẹ tự hỏi:

“Mình đang làm gì thế này?”

Những điều đó không nhất thiết có nghĩa cha mẹ đã thất bại.

Nuôi một con người là một quá trình rất dài.

Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với mọi gia đình.

Không có một ngày nào mà cha mẹ có thể tuyên bố:

“Từ hôm nay, mình đã trở thành một người cha hoặc người mẹ hoàn hảo.”

Làm cha mẹ là một quá trình học liên tục.

Và đôi khi, điều quan trọng nhất là biết tìm sự giúp đỡ.

Nếu không biết, hãy hỏi.

Nếu nghi ngờ về sức khỏe của trẻ, hãy hỏi bác sĩ.

Nếu không hiểu về một giai đoạn phát triển, hãy tìm nguồn thông tin đáng tin cậy.

Nếu hai vợ chồng không thể tự giải quyết một xung đột kéo dài, có thể tìm đến tư vấn phù hợp.

Nếu cha mẹ cảm thấy kiệt sức kéo dài hoặc không thể kiểm soát cảm xúc, cũng cần tìm sự hỗ trợ.

Tìm sự giúp đỡ không phải là thừa nhận mình kém cỏi.

Nó là một phần của trách nhiệm.

Không ai được sinh ra đã biết cách nuôi một con người.

Điều thứ chín là chuẩn bị cho mối quan hệ giữa hai vợ chồng.

Trước khi có con, hai người là một cặp đôi.

Sau khi có con, hai người trở thành cha và mẹ.

Nhưng trước hết, họ vẫn là hai con người.

Một đứa trẻ có thể mang lại rất nhiều niềm vui.

Nhưng cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn nhịp sống của gia đình.

Thiếu ngủ.

Ít thời gian riêng.

Nhiều trách nhiệm hơn.

Nhiều khoản chi hơn.

Nhiều quyết định hơn.

Nếu hai người không nói chuyện với nhau, khoảng cách có thể xuất hiện.

Vì vậy, cha mẹ cần chuẩn bị không chỉ cách chăm con mà cả cách chăm sóc mối quan hệ của mình.

Có thể không còn những buổi hẹn hò dài như trước.

Nhưng có thể vẫn có một bữa ăn cùng nhau.

Một cuộc trò chuyện không chỉ về con.

Một câu hỏi:

“Hôm nay em thế nào?”

Hoặc:

“Hôm nay anh có mệt không?”

Những điều nhỏ như vậy giúp hai người nhớ rằng họ không chỉ là đồng nghiệp trong việc nuôi con.

Họ vẫn là những người đang cùng sống một cuộc đời.

Điều thứ mười là chuẩn bị khả năng chấp nhận rằng mình không kiểm soát được tất cả.

Đây có thể là bài học khó nhất.

Cha mẹ có thể làm rất nhiều điều để bảo vệ con.

Nhưng không thể kiểm soát toàn bộ cuộc đời con.

Không thể kiểm soát tất cả những người con sẽ gặp.

Không thể kiểm soát mọi thất bại.

Không thể kiểm soát mọi lựa chọn.

Không thể đảm bảo con sẽ không bao giờ đau lòng.

Không thể đảm bảo con sẽ luôn khỏe mạnh.

Không thể đảm bảo con sẽ đi đúng con đường cha mẹ mong muốn.

Điều cha mẹ có thể làm là chuẩn bị cho con.

Dạy con nhận biết nguy hiểm.

Dạy con tự bảo vệ.

Dạy con suy nghĩ.

Dạy con tìm kiếm sự giúp đỡ.

Dạy con chịu trách nhiệm.

Dạy con cách đứng dậy sau thất bại.

Đó là khác biệt giữa bảo vệ và kiểm soát.

Kiểm soát là:

“Bố mẹ phải quyết định thay con để con không gặp sai lầm.”

Bảo vệ là:

“Bố mẹ sẽ giúp con có khả năng tự đưa ra quyết định tốt hơn.”

Hai điều nghe gần giống nhau.

Nhưng kết quả rất khác.

Một bên tạo ra sự phụ thuộc.

Một bên tạo ra năng lực.

Và nếu mục tiêu cuối cùng của việc nuôi con là giúp một con người trưởng thành, thì năng lực mới là thứ chúng ta cần xây dựng.

Hãy thử hình dung một ngày rất xa.

Đứa trẻ hôm nay đã hai mươi hai tuổi.

Con có công việc riêng.

Có bạn bè riêng.

Có những mối quan hệ riêng.

Có thể sống ở một thành phố khác.

Có những quan điểm khác với cha mẹ.

Có thể quyết định một con đường mà cha mẹ không lựa chọn.

Lúc đó, cha mẹ có thể muốn giữ con lại.

Muốn con nghe lời.

Muốn con sống theo những gì mình cho là đúng.

Nhưng nếu từ ngày con còn nhỏ, cha mẹ đã luôn coi mục tiêu là:

“Con phải nghe lời bố mẹ.”

thì đến lúc con trưởng thành, cả hai phía đều có thể gặp khó khăn.

Ngược lại, nếu mục tiêu ngay từ đầu là:

“Con cần học cách suy nghĩ, chịu trách nhiệm và tự quyết định.”

thì việc con trưởng thành sẽ trở thành một kết quả tự nhiên.

Đó là lý do chúng ta phải thay đổi cách định nghĩa về một đứa trẻ “ngoan”.

Một đứa trẻ ngoan không nhất thiết là một đứa trẻ luôn nghe lời.

Một đứa trẻ biết suy nghĩ có thể hỏi:

“Tại sao?”

Có thể nói:

“Con không đồng ý.”

Có thể yêu cầu cha mẹ giải thích.

Có thể đưa ra một lựa chọn khác.

Điều đó đôi khi khiến cha mẹ mệt mỏi.

Nhưng nếu trẻ không bao giờ dám đặt câu hỏi, không bao giờ dám nói không, không bao giờ dám bày tỏ suy nghĩ, liệu chúng ta có thực sự đang chuẩn bị cho một người trưởng thành tự chủ?

Tất nhiên, tự chủ không đồng nghĩa với muốn gì làm nấy.

Tự chủ đi cùng trách nhiệm.

Con có quyền lựa chọn, nhưng phải học cách chịu hậu quả phù hợp.

Có quyền nói không, nhưng phải biết tôn trọng người khác.

Có quyền có ý kiến, nhưng phải biết lắng nghe.

Có quyền theo đuổi điều mình muốn, nhưng phải hiểu rằng nguồn lực và thời gian đều có giới hạn.

Đó mới là sự trưởng thành.

Và cha mẹ cần chuẩn bị để dạy những điều đó.

Không phải bằng những bài giảng dài.

Mà bằng chính cách mình sống.

Nếu cha mẹ muốn con biết xin lỗi, hãy biết xin lỗi.

Nếu muốn con biết giữ lời, hãy giữ lời.

Nếu muốn con tôn trọng người khác, hãy tôn trọng con.

Nếu muốn con biết kiểm soát cảm xúc, hãy học cách kiểm soát cảm xúc của chính mình.

Nếu muốn con biết thừa nhận sai lầm, hãy cho con thấy cha mẹ cũng có thể nói:

“Bố sai.”

“Mẹ chưa biết.”

“Mẹ cần suy nghĩ thêm.”

“Bố đã phản ứng quá mức.”

Trẻ học rất nhiều từ những điều chúng nhìn thấy.

Cha mẹ có thể nói hàng nghìn lần:

“Con phải lễ phép.”

Nhưng nếu người lớn thường xuyên xúc phạm nhau, trẻ sẽ học từ hành vi chứ không phải lời nói.

Cha mẹ có thể nói:

“Con phải biết tiết kiệm.”

Nhưng nếu cha mẹ luôn mua sắm để giải tỏa cảm xúc, trẻ cũng sẽ học điều đó.

Cha mẹ có thể nói:

“Con phải yêu thương người khác.”

Nhưng nếu trong gia đình người lớn sử dụng tình yêu như một công cụ để ép buộc nhau, trẻ sẽ học một định nghĩa khác về tình yêu.

Vì vậy, điều quan trọng nhất cha mẹ chuẩn bị cho con đôi khi không nằm trong căn phòng của em bé.

Nó nằm trong chính cách cha mẹ sống.

Cách hai người nói chuyện.

Cách hai người tranh luận.

Cách cha mẹ đối xử với ông bà.

Cách cha mẹ đối xử với người phục vụ.

Cách cha mẹ nói về người nghèo.

Cách cha mẹ phản ứng khi gặp một người khác mình.

Cách cha mẹ đối diện với thất bại.

Cách cha mẹ sử dụng tiền.

Cách cha mẹ đối xử với cơ thể và sức khỏe của mình.

Cách cha mẹ nói về thành công.

Tất cả đều trở thành những bài học mà đứa trẻ hấp thụ.

Có thể trẻ chưa hiểu ngay.

Nhưng theo thời gian, những điều đó trở thành một phần trong cách trẻ nhìn thế giới.

Và đó là lý do làm cha mẹ không chỉ là việc dạy con.

Nó cũng là quá trình cha mẹ tự giáo dục chính mình.

Một người trước khi có con có thể rất nóng tính.

Sau khi có con, họ buộc phải học cách dừng lại.

Một người rất sợ thất bại có thể phải học cách chấp nhận rằng con mình sẽ thất bại.

Một người luôn muốn kiểm soát có thể phải học cách buông.

Một người từng nghĩ xin lỗi là yếu đuối có thể phải học cách nói lời xin lỗi với chính con mình.

Một người từng nghĩ thành công chỉ là tiền và điểm số có thể phải học cách nhìn thấy nhiều dạng thành công khác.

Đó là lý do có con không chỉ làm một đứa trẻ lớn lên.

Nó cũng có thể buộc người lớn trưởng thành theo một cách khác.

Nhưng chúng ta cũng cần nói về một điều rất quan trọng:

Cha mẹ không cần hy sinh toàn bộ bản thân để chứng minh tình yêu.

Bạn vẫn có thể là một con người có ước mơ.

Có công việc.

Có sở thích.

Có bạn bè.

Có thời gian riêng.

Có những ngày muốn được yên tĩnh.

Có những lúc mệt.

Có những lúc nhớ cuộc sống trước khi có con.

Những cảm xúc đó không làm bạn trở thành một người cha hay người mẹ tồi.

Tình yêu dành cho con không yêu cầu bạn phải xóa bỏ chính mình.

Ngược lại, một đứa trẻ cũng cần nhìn thấy rằng người lớn có cuộc đời của riêng mình.

Rằng chăm sóc người khác không có nghĩa là từ bỏ hoàn toàn bản thân.

Rằng trách nhiệm và tự do có thể cùng tồn tại.

Rằng yêu một người không có nghĩa là sở hữu người đó.

Đó cũng là bài học mà cha mẹ sẽ truyền lại cho con.

Và khi chúng ta nói về chuẩn bị cho một đứa trẻ, có một điều nữa rất cần được chuẩn bị.

Đó là khả năng chấp nhận rằng con có thể không cần mình mãi mãi.

Nghe có vẻ buồn.

Nhưng đó là mục tiêu.

Một em bé cần cha mẹ gần như mọi lúc.

Một đứa trẻ nhỏ cần cha mẹ rất nhiều.

Một thiếu niên cần cha mẹ theo một cách khác.

Một người trưởng thành có thể không còn cần cha mẹ quyết định thay mình.

Nếu mọi thứ diễn ra tốt đẹp, sự phụ thuộc sẽ giảm dần.

Đó không phải là mất con.

Đó là thành quả của việc nuôi con.

Một ngày nào đó, con sẽ tự mặc quần áo.

Tự đi học.

Tự đi làm.

Tự kiếm tiền.

Tự chọn bạn.

Tự chọn người mình yêu.

Tự chọn nơi mình sống.

Tự quyết định cuộc đời.

Và một ngày nào đó, con có thể nói:

“Con muốn tự quyết định chuyện này.”

Đó có thể là một khoảnh khắc rất khó đối với cha mẹ.

Nhưng nếu chúng ta đã nuôi con với mục tiêu giúp con trưởng thành, thì câu nói ấy chính là dấu hiệu rằng hành trình đang đi đúng hướng.

Cha mẹ không sinh con ra để giữ con bên mình mãi mãi.

Cha mẹ sinh ra một con người để người đó có thể bước vào cuộc đời của chính mình.

Đó là lý do điều quan trọng nhất cha mẹ cần chuẩn bị không phải là cách giữ con ở bên.

Mà là cách một ngày nào đó có thể buông tay.

Nhưng trước khi buông tay, chúng ta phải biết nắm tay.

Trước khi trao tự do, phải tạo cảm giác an toàn.

Trước khi yêu cầu trách nhiệm, phải cho trẻ cơ hội học cách chịu trách nhiệm.

Trước khi yêu cầu trẻ tự lập, phải cho trẻ một nền tảng đủ vững.

Trước khi mong trẻ biết kiểm soát cảm xúc, người lớn cần học cách kiểm soát cảm xúc của mình.

Trước khi mong trẻ biết yêu thương, cha mẹ cần cho trẻ trải nghiệm một mối quan hệ trong đó tình yêu không phải là phần thưởng cho sự vâng lời.

Và trước khi dạy trẻ cách sống, cha mẹ cần nhìn lại cách mình đang sống.

Nếu phải tóm lại toàn bộ giai đoạn chuẩn bị làm cha mẹ bằng một câu, có lẽ đó là:

“Đừng chỉ chuẩn bị cho sự xuất hiện của một em bé. Hãy chuẩn bị để đồng hành cùng một con người.”

Em bé sẽ chỉ là em bé trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Sau đó, em bé sẽ thành một đứa trẻ.

Rồi thành một học sinh.

Một thiếu niên.

Một người trẻ.

Một người trưởng thành.

Và ở mỗi giai đoạn, cha mẹ sẽ phải học một cách yêu khác nhau.

Lúc đầu, yêu là ôm con khi con khóc.

Sau đó, yêu là dạy con tự ăn.

Rồi yêu là để con tự mặc quần áo.

Yêu là cho con tự giải quyết một số vấn đề.

Yêu là cho phép con thất bại trong những điều an toàn.

Yêu là lắng nghe khi con có suy nghĩ khác.

Yêu là tôn trọng sự riêng tư khi con lớn.

Yêu là chấp nhận con có cuộc đời riêng.

Và cuối cùng, yêu có thể là đứng phía sau, để con tự bước đi.

Đó là một hành trình rất dài.

Và không ai có thể làm hoàn hảo.

Cha mẹ sẽ có những ngày làm rất tốt.

Cũng sẽ có những ngày chỉ cố gắng để vượt qua.

Có những ngày cha mẹ hiểu con.

Cũng sẽ có những ngày cha mẹ không hiểu con.

Có những lần cha mẹ quyết định đúng.

Cũng có những lần quyết định sai.

Điều quan trọng không phải là không bao giờ sai.

Mà là sau mỗi lần sai, chúng ta có sẵn sàng quay lại không.

Có sẵn sàng lắng nghe không.

Có sẵn sàng sửa chữa không.

Có sẵn sàng học thêm không.

Có sẵn sàng thay đổi khi con lớn lên không.

Và có sẵn sàng nhìn con như một con người riêng biệt không.

Nếu câu trả lời là có, thì cha mẹ đã có một nền tảng rất quan trọng.

Không phải nền tảng hoàn hảo.

Nhưng là nền tảng đủ để bắt đầu.

Và có lẽ chúng ta cũng không cần phải chờ đến khi mình hoàn toàn sẵn sàng mới bắt đầu.

Bởi sự thật là không ai hoàn toàn sẵn sàng cho việc nuôi một con người.

Chúng ta học trong quá trình đó.

Một số bài học sẽ đến từ sách.

Một số đến từ chuyên gia.

Một số đến từ những người đi trước.

Nhưng rất nhiều bài học sẽ đến từ chính đứa trẻ.

Đứa trẻ sẽ cho cha mẹ biết rằng mỗi con người là khác nhau.

Rằng một phương pháp từng hiệu quả có thể không hiệu quả với con mình.

Rằng có những lúc điều trẻ cần không phải là một lời khuyên mà là một cái ôm.

Có những lúc trẻ không cần cha mẹ giải quyết vấn đề mà chỉ cần được lắng nghe.

Có những lúc trẻ cần một giới hạn rất rõ.

Có những lúc trẻ cần được tự do.

Và cha mẹ sẽ phải học cách phân biệt những điều đó.

Đó chính là hành trình nuôi dạy một con người.

Không phải hành trình tạo ra một sản phẩm hoàn hảo.

Không phải hành trình xây dựng một đứa trẻ để làm cha mẹ tự hào.

Không phải hành trình sửa chữa những điều cha mẹ từng tiếc nuối trong cuộc đời mình.

Mà là hành trình đồng hành với một con người đang từng ngày trở thành chính mình.

Và nếu có một điều mà chúng ta có thể mang theo từ mười bài đầu tiên này, thì đó là:

Con không phải là một dự án của cha mẹ.

Con không phải là phần tiếp theo của cuộc đời cha mẹ.

Con không phải là công cụ để cha mẹ chứng minh thành công.

Con không phải là người có trách nhiệm hoàn thành những giấc mơ còn dang dở của cha mẹ.

Con là một con người.

Một con người có cảm xúc.

Có giới hạn.

Có điểm mạnh.

Có điểm yếu.

Có những điều chúng ta hiểu và những điều chúng ta chưa hiểu.

Có quyền được lớn lên.

Có quyền được mắc lỗi.

Có quyền được thay đổi.

Và cuối cùng, có quyền sống cuộc đời của chính mình.

Cha mẹ có một khoảng thời gian rất đặc biệt để đồng hành cùng con.

Ban đầu, cha mẹ là cả thế giới của con.

Nhưng rồi thế giới của con sẽ ngày càng rộng ra.

Từ căn phòng.

Đến ngôi nhà.

Đến trường học.

Đến bạn bè.

Đến xã hội.

Đến công việc.

Đến tình yêu.

Đến cuộc sống của riêng con.

Mỗi lần thế giới của con rộng thêm, vai trò của cha mẹ sẽ thay đổi một chút.

Đó không phải là sự mất mát.

Đó là quá trình trưởng thành.

Và bây giờ, chúng ta đã đi hết mười bài đầu tiên.

Mười bài dành cho khoảng thời gian trước khi một đứa trẻ thực sự bước vào thế giới.

Chúng ta đã nói về việc chuẩn bị tâm lý.

Chuẩn bị mối quan hệ.

Chuẩn bị tài chính.

Chuẩn bị cách nhìn về con.

Chuẩn bị những giới hạn.

Chuẩn bị vai trò của cha và mẹ.

Chuẩn bị mối quan hệ với ông bà.

Nhưng từ đây, chúng ta sẽ bước vào một thế giới hoàn toàn khác.

Một thế giới của những tiếng khóc lúc nửa đêm.

Những lần thay tã.

Những bữa ăn.

Những giấc ngủ ngắn.

Những ánh mắt đầu tiên.

Những cái nắm tay đầu tiên.

Những lần trẻ bắt đầu nhận ra giọng nói của cha mẹ.

Những ngày mà cha mẹ vừa hạnh phúc vừa kiệt sức.

Một em bé sẽ không nói với cha mẹ rằng mình đang cần gì.

Trẻ chỉ có thể khóc.

Và cha mẹ sẽ phải học cách lắng nghe tiếng khóc ấy.

Không phải tiếng khóc nào cũng giống nhau.

Không phải lúc nào trẻ cũng khóc vì đói.

Không phải lúc nào trẻ khóc vì đau.

Có những lúc trẻ chỉ cần được ôm.

Có những lúc trẻ cần ngủ.

Có những lúc trẻ đang quá kích thích.

Có những lúc trẻ không thoải mái.

Và có những lúc chính cha mẹ cũng không biết chuyện gì đang xảy ra.

Đó sẽ là giai đoạn đầu tiên mà tình yêu phải đi cùng sự quan sát.

Đi cùng kiên nhẫn.

Đi cùng kiến thức.

Và đôi khi, đi cùng rất nhiều lần thử rồi lại thử lại.

Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ bắt đầu từ những điều cơ bản nhất.

Một em bé vừa chào đời thực sự cần gì?

Trẻ cần bao nhiêu đồ đạc?

Cần bao nhiêu sự kích thích?

Cần bao nhiêu đồ chơi?

Cần bao nhiêu hoạt động?

Và điều gì thực sự quan trọng trong những tháng đầu tiên?

Có thể câu trả lời sẽ khiến nhiều cha mẹ bất ngờ.

Bởi một đứa trẻ sơ sinh không cần một thế giới hoàn hảo.

Trẻ cần một vài điều rất cơ bản.

Một người chăm sóc đủ an toàn.

Một cơ thể được chăm sóc.

Được ăn.

Được ngủ.

Được giữ ấm.

Được bảo vệ.

Được lắng nghe.

Và được yêu thương.

Chúng ta sẽ bắt đầu hành trình đó trong bài số mười một:

“Đứa trẻ sơ sinh thực sự cần gì?”