Chào mừng bạn trở lại với chuỗi podcast “Hành Trình Nuôi Dạy Một Con Người”.

Ở bài trước, chúng ta đã nói về vai trò của người cha trong những năm đầu đời.

Chúng ta đã nói rằng một người cha không chỉ là người kiếm tiền cho gia đình.

Một đứa trẻ cần người cha tham gia vào cuộc sống của mình, cần được chăm sóc, lắng nghe, chơi cùng, hướng dẫn và yêu thương.

Nhưng nếu chúng ta đã nói rằng người cha không nên chỉ được nhìn nhận qua trách nhiệm tài chính, thì hôm nay cũng cần nói một điều tương tự về người mẹ.

Người mẹ không chỉ là người chăm con.

Và làm mẹ không có nghĩa là phải hy sinh toàn bộ cuộc đời của mình.

Đây là một điều nghe có vẻ đơn giản.

Nhưng trong thực tế, rất nhiều phụ nữ bước vào vai trò làm mẹ với một gánh nặng vô hình.

Họ không chỉ sinh ra một đứa trẻ.

Họ còn được kỳ vọng phải trở thành một “người mẹ tốt”.

Nhưng “người mẹ tốt” là gì?

Là người luôn kiên nhẫn?

Là người luôn ở bên con?

Là người nấu những bữa ăn đầy đủ?

Là người nhớ tất cả lịch tiêm chủng?

Là người biết con cần gì chỉ bằng một ánh mắt?

Là người không bao giờ nổi giận?

Là người luôn đặt con lên trên bản thân?

Là người sẵn sàng từ bỏ sự nghiệp?

Hay là người có thể làm tất cả những điều đó cùng một lúc?

Nếu những tiêu chuẩn ấy được đặt lên một người, có lẽ gần như không ai có thể đáp ứng được.

Nhưng điều đáng nói là rất nhiều người mẹ vẫn tự yêu cầu bản thân phải làm được.

Một người mẹ có thể thức cả đêm chăm con.

Sáng hôm sau vẫn phải dậy.

Cho con ăn.

Dọn nhà.

Đi làm.

Đón con.

Nấu cơm.

Tắm cho con.

Dỗ con ngủ.

Khi con ốm, mẹ là người lo.

Khi con học kém, mẹ lo.

Khi con ăn ít, mẹ lo.

Khi con bị bạn bắt nạt, mẹ lo.

Khi con có vấn đề ở trường, mẹ thường là người đầu tiên được gọi.

Và đến cuối ngày, khi mọi người đã ngủ, người mẹ có thể vẫn còn một câu hỏi trong đầu:

“Hôm nay mình đã làm đủ tốt chưa?”

Đây là một loại áp lực rất đặc biệt.

Bởi vì nó không phải lúc nào cũng đến từ một người cụ thể.

Nó có thể đến từ xã hội.

Từ gia đình.

Từ những người xung quanh.

Từ mạng xã hội.

Từ những hình ảnh về những bà mẹ dường như lúc nào cũng hoàn hảo.

Và rất nhiều khi, nó đến từ chính người mẹ.

Một người mẹ có thể nhìn thấy một đứa trẻ khác ăn uống tốt và nghĩ:

“Có phải mình chăm con chưa tốt?”

Thấy con người khác biết đọc sớm:

“Có phải mình chưa dạy con đủ?”

Thấy người khác đưa con đi học thêm:

“Có phải con mình đang bị bỏ lại?”

Thấy một người mẹ khác luôn bình tĩnh trước cơn ăn vạ:

“Tại sao mình lại hay mất kiên nhẫn như vậy?”

Thấy một căn nhà sạch sẽ trên mạng:

“Tại sao nhà mình lúc nào cũng bừa bộn?”

Thấy một người mẹ quay lại công việc rất sớm:

“Mình có đang bỏ bê con không?”

Thấy một người mẹ ở nhà toàn thời gian:

“Mình có đang bỏ lỡ cuộc đời của con nếu đi làm không?”

Và đôi khi, không có lựa chọn nào khiến người mẹ cảm thấy mình hoàn toàn đúng.

Đi làm thì lo mình không đủ thời gian cho con.

Ở nhà thì lo mình mất đi sự độc lập.

Cho con ăn theo cách này thì sợ sai.

Theo cách khác thì sợ sai.

Cho con dùng điện thoại thì thấy có lỗi.

Không cho dùng thì lại lo con không theo kịp bạn bè.

Nghiêm khắc thì sợ làm tổn thương con.

Nhẹ nhàng thì sợ con hư.

Đặt giới hạn thì sợ mình quá cứng nhắc.

Không đặt giới hạn thì sợ mình quá nuông chiều.

Một người mẹ có thể sống trong một vòng lặp như vậy rất lâu.

Và điều đáng tiếc là khi một người luôn cảm thấy mình chưa đủ tốt, họ rất khó tận hưởng việc làm mẹ.

Thay vì nhìn con và nghĩ:

“Con đang lớn lên.”

Họ có thể nhìn con và nghĩ:

“Mình còn thiếu điều gì?”

Thay vì tận hưởng một buổi chiều chơi cùng con, họ có thể nghĩ:

“Mình phải tranh thủ dạy con thêm.”

Thay vì nghỉ ngơi khi con ngủ, họ lại nghĩ:

“Phải dọn nhà.”

Và đến khi mọi thứ đã xong, họ kiệt sức.

Đó là lúc chúng ta cần dừng lại và hỏi:

Người mẹ có được phép mệt không?

Có.

Người mẹ có được phép cần thời gian riêng không?

Có.

Người mẹ có được phép không thích tất cả mọi khoảnh khắc làm mẹ không?

Có.

Người mẹ có được phép tức giận không?

Có.

Người mẹ có được phép mắc sai lầm không?

Có.

Người mẹ có được phép nói:

“Hôm nay mẹ không ổn”?

Có.

Bởi vì trước khi trở thành mẹ, người phụ nữ ấy đã là một con người.

Và sau khi trở thành mẹ, cô ấy vẫn là một con người.

Đứa trẻ bước vào cuộc đời cô không xóa bỏ tất cả những phần còn lại của cô.

Cô vẫn có sở thích.

Vẫn có ước mơ.

Vẫn có những mối quan hệ.

Vẫn có công việc.

Vẫn có những giới hạn.

Vẫn cần ngủ.

Vẫn cần nghỉ.

Vẫn có lúc muốn được ở một mình.

Và việc có những nhu cầu ấy không khiến cô trở thành một người mẹ ích kỷ.

Đây là một trong những điều quan trọng nhất cần nói về vai trò của người mẹ.

Chăm sóc bản thân không phải đối lập với chăm sóc con.

Trong rất nhiều trường hợp, nó là một phần của việc chăm sóc con.

Hãy tưởng tượng một người mẹ đã quá kiệt sức.

Cô ngủ rất ít.

Ăn uống thất thường.

Không có thời gian nghỉ.

Không có ai hỗ trợ.

Ngày nào cũng cố gắng chịu đựng.

Cô có thể vẫn yêu con vô cùng.

Nhưng khi sức lực cạn kiệt, khả năng kiên nhẫn cũng giảm.

Một tiếng khóc nhỏ có thể trở nên không chịu nổi.

Một hành vi bình thường của trẻ có thể khiến cô nổi giận.

Một việc nhỏ cũng có thể trở thành giọt nước cuối cùng.

Đây không nhất thiết là vì cô không yêu con.

Có thể chỉ đơn giản là cô đã vượt quá giới hạn chịu đựng của mình.

Vì vậy, câu:

“Mẹ phải cố gắng hơn nữa”

đôi khi không phải là điều một người mẹ cần nghe.

Có thể điều cô cần nghe là:

“Mẹ không cần phải làm tất cả một mình.”

Đây là nơi vai trò của người cha và những người thân khác trở nên rất quan trọng.

Người mẹ không nên là người quản lý duy nhất của toàn bộ gia đình.

Nếu người cha nói:

“Em cứ bảo anh phải làm gì.”

thì nghe có vẻ như đang giúp đỡ.

Nhưng về lâu dài, nó vẫn đặt trách nhiệm quản lý lên người mẹ.

Bởi vì người mẹ phải nhớ.

Phải giao việc.

Phải hướng dẫn.

Phải kiểm tra.

Phải nhắc.

Một cách công bằng hơn là cả hai cùng chịu trách nhiệm.

Người cha biết con cần gì.

Biết lịch của con.

Biết con đang học gì.

Biết khi nào cần đưa con đi khám.

Biết quần áo của con để ở đâu.

Biết hôm nay con có bài tập gì.

Không phải vì người mẹ “giao việc”.

Mà vì đó cũng là trách nhiệm của người cha.

Đây là khác biệt giữa “giúp vợ” và “cùng nuôi con”.

Và khi trách nhiệm được chia sẻ thực sự, người mẹ mới có cơ hội được nghỉ.

Nhưng ngay cả khi gia đình đã chia sẻ công việc, người mẹ vẫn có thể chịu một loại áp lực khác.

Đó là áp lực phải làm mọi thứ đúng.

Một trong những nguồn áp lực lớn nhất đối với cha mẹ hiện đại là lượng thông tin khổng lồ.

Ngày trước, một người mẹ có thể hỏi mẹ mình.

Hỏi bà.

Hỏi hàng xóm.

Hỏi bác sĩ.

Bây giờ, chỉ cần một chiếc điện thoại, cô có thể đọc hàng nghìn lời khuyên.

Một người nói:

“Phải cho trẻ ngủ theo lịch.”

Người khác nói:

“Không nên ép lịch.”

Một người nói:

“Phải cho trẻ ăn theo cách này.”

Người khác lại nói:

“Cách đó hoàn toàn không tốt.”

Một video nói:

“Đây là cách nuôi con khoa học.”

Video khác nói:

“Cha mẹ đang làm sai điều này.”

Mỗi lời khuyên đều có vẻ chắc chắn.

Mỗi người đều có vẻ biết mình đang nói gì.

Và người mẹ đứng giữa tất cả những tiếng nói ấy.

Nếu không cẩn thận, việc tìm hiểu kiến thức nuôi con sẽ biến thành một cuộc săn lùng sự hoàn hảo.

Hôm nay con ngủ không đủ.

Mẹ thấy mình thất bại.

Hôm nay con ăn ít rau.

Mẹ thấy mình thất bại.

Hôm nay mẹ quát con.

Mẹ thấy mình thất bại.

Hôm nay con xem điện thoại lâu hơn dự kiến.

Mẹ thấy mình thất bại.

Nhưng nuôi một con người không phải là một bài kiểm tra có đáp án tuyệt đối.

Có những nguyên tắc khoa học quan trọng.

Có những điều nên tránh.

Có những kiến thức mà cha mẹ thực sự cần tìm hiểu.

Nhưng điều đó không có nghĩa mọi tình huống đều có một cách duy nhất để làm đúng.

Mỗi đứa trẻ khác nhau.

Mỗi gia đình khác nhau.

Điều kiện sống khác nhau.

Sức khỏe khác nhau.

Nguồn lực khác nhau.

Tính cách cha mẹ khác nhau.

Vì vậy, người mẹ cần học cách phân biệt giữa:

“Điều này thực sự quan trọng”

và

“Điều này chỉ là một cách làm.”

Đây là một kỹ năng rất quan trọng.

Ví dụ, việc trẻ được an toàn là rất quan trọng.

Việc không dùng bạo lực để dạy trẻ là một nguyên tắc quan trọng.

Việc trẻ được chăm sóc sức khỏe phù hợp là quan trọng.

Nhưng chuyện một người mẹ không thể nấu một bữa ăn hoàn hảo mỗi ngày không phải là một thảm họa.

Một ngày con ăn một bữa đơn giản không khiến người mẹ trở thành người mẹ tồi.

Một buổi tối mẹ cho con xem một chương trình phù hợp để có thời gian nghỉ không biến tất cả nỗ lực nuôi con thành vô nghĩa.

Một ngày mẹ mất kiên nhẫn không xóa sạch hàng nghìn lần mẹ đã yêu thương con.

Điều trẻ cần không phải một người mẹ không bao giờ sai.

Trẻ cần một người mẹ đủ ổn định, đủ yêu thương và có khả năng sửa chữa sau những lúc mình làm chưa tốt.

Có một khái niệm rất đáng suy nghĩ:

Không phải “người mẹ hoàn hảo”.

Mà là “người mẹ đủ tốt”.

Một người mẹ đủ tốt có thể không đáp ứng mọi nhu cầu của con ngay lập tức.

Có thể có lúc không hiểu con.

Có thể có lúc phản ứng sai.

Nhưng nhìn chung, đứa trẻ nhận được sự chăm sóc, an toàn, tình cảm và sự đáp ứng phù hợp.

Và khi có đứt gãy trong mối quan hệ, người mẹ tìm cách kết nối lại.

Ví dụ:

“Mẹ biết lúc nãy mẹ đã quát con.”

“Mẹ xin lỗi.”

“Mẹ vẫn đang học cách bình tĩnh hơn.”

“Chúng ta nói lại chuyện này nhé.”

Một lời xin lỗi như vậy không làm người mẹ mất quyền làm mẹ.

Nó cho đứa trẻ thấy rằng tình yêu có thể tồn tại cùng với trách nhiệm.

Người mẹ có thể sai mà vẫn là mẹ.

Đứa trẻ có thể sai mà vẫn được yêu.

Đó là một nền tảng rất quan trọng.

Một áp lực khác thường được đặt lên người mẹ là phải luôn hy sinh.

Có một hình ảnh rất đẹp về tình mẫu tử:

Người mẹ luôn đặt con lên trước.

Nhưng nếu hiểu điều đó theo nghĩa tuyệt đối, nó có thể trở nên nguy hiểm.

Bởi vì nếu một người mẹ tin rằng:

“Mình chỉ được phép nghĩ đến con, không được nghĩ đến mình”

thì theo thời gian, cô ấy có thể đánh mất cảm giác về chính mình.

Cô không còn biết mình thích gì.

Không còn biết mình cần gì.

Không còn biết mình muốn sống như thế nào.

Mọi câu trả lời đều bắt đầu bằng:

“Con tôi…”

Điều này không nhất thiết xảy ra với tất cả các bà mẹ.

Nhưng nó là một nguy cơ có thật khi trách nhiệm chăm sóc bị đặt quá nặng lên một người.

Một đứa trẻ cũng không cần một người mẹ biến mất hoàn toàn vào vai trò làm mẹ.

Trẻ cần nhìn thấy rằng người lớn cũng có một cuộc sống.

Mẹ có thể đọc sách.

Mẹ có thể đi làm.

Mẹ có thể gặp bạn.

Mẹ có thể tập thể dục.

Mẹ có thể nghỉ ngơi.

Mẹ có thể học một điều mới.

Mẹ có thể có những mục tiêu riêng.

Điều đó không khiến trẻ cảm thấy mình ít được yêu hơn.

Ngược lại, trẻ có thể học được một bài học rất quan trọng:

Một người có thể yêu gia đình sâu sắc mà vẫn có một bản sắc riêng.

Đây là bài học đặc biệt quan trọng đối với trẻ gái.

Nếu một bé gái lớn lên và nhìn thấy mẹ luôn phải từ bỏ mọi thứ cho gia đình, trẻ có thể vô thức học rằng:

“Làm phụ nữ nghĩa là phải hy sinh.”

Nếu một bé trai lớn lên trong một gia đình như vậy, trẻ cũng có thể học:

“Mẹ sẽ làm tất cả cho gia đình, còn người khác chỉ cần nhận.”

Những thông điệp ấy có thể đi theo trẻ vào các mối quan hệ sau này.

Vì vậy, việc người mẹ giữ lại một phần cuộc đời của mình không phải ích kỷ.

Đó cũng có thể là một cách giáo dục.

Tất nhiên, điều này không có nghĩa rằng tất cả phụ nữ phải đi làm.

Cũng không có nghĩa rằng ở nhà chăm con là một lựa chọn kém giá trị.

Một người mẹ có thể lựa chọn ở nhà toàn thời gian.

Một người khác có thể tiếp tục sự nghiệp.

Một người có thể làm việc bán thời gian.

Một người có thể thay đổi công việc.

Không có một công thức duy nhất phù hợp cho mọi gia đình.

Điều quan trọng là lựa chọn đó có thực sự phù hợp với hoàn cảnh, giá trị và khả năng của gia đình hay không.

Và quan trọng hơn:

Người mẹ có được quyền tham gia vào quyết định đó hay không?

Cô ấy có được tôn trọng không?

Cô ấy có được nghỉ ngơi không?

Cô ấy có được hỗ trợ không?

Cô ấy có cảm thấy mình đang lựa chọn, hay chỉ đang thực hiện một nghĩa vụ mà người khác áp đặt?

Đây là những câu hỏi sâu hơn nhiều so với câu:

“Mẹ có đi làm hay không?”

Một người mẹ ở nhà toàn thời gian vẫn cần được tôn trọng.

Một người mẹ đi làm toàn thời gian cũng cần được tôn trọng.

Không nên biến hai lựa chọn ấy thành cuộc chiến đạo đức.

Bởi vì mục tiêu không phải là chứng minh người mẹ nào hy sinh nhiều hơn.

Mục tiêu là xây dựng một gia đình trong đó cả người lớn lẫn trẻ em đều có thể phát triển.

Một vấn đề khác thường khiến người mẹ đau đầu là cảm giác tội lỗi.

“Tội lỗi của người mẹ” có thể xuất hiện ở rất nhiều dạng.

Mẹ đi làm thì thấy có lỗi.

Mẹ nghỉ ngơi thì thấy có lỗi.

Mẹ mua thứ gì đó cho bản thân thì thấy có lỗi.

Mẹ muốn đi chơi mà không có con thì thấy có lỗi.

Mẹ nổi giận thì thấy có lỗi.

Mẹ không thích chơi trò chơi mà con yêu thích thì thấy có lỗi.

Mẹ muốn có một buổi tối yên tĩnh thì thấy có lỗi.

Nhưng cảm giác có lỗi không phải lúc nào cũng là bằng chứng rằng chúng ta đang làm điều sai.

Đôi khi nó chỉ cho thấy chúng ta đang sống dưới một tiêu chuẩn quá cao.

Một người mẹ có thể yêu con và vẫn muốn có một buổi tối riêng.

Hai điều đó không mâu thuẫn.

Một người mẹ có thể rất thương con và vẫn cảm thấy mệt vì phải chăm con cả ngày.

Hai điều đó cũng không mâu thuẫn.

Một người mẹ có thể biết mình rất may mắn khi có con và vẫn có lúc nhớ cuộc sống trước khi có con.

Điều đó cũng không biến cô thành một người mẹ tệ.

Làm mẹ có thể chứa nhiều cảm xúc cùng lúc.

Hạnh phúc và mệt mỏi.

Yêu thương và bực bội.

Biết ơn và áp lực.

Tự hào và nghi ngờ.

Không phải mọi cảm xúc tiêu cực đều có nghĩa là tình yêu dành cho con đã biến mất.

Đây là điều người mẹ cần được phép thừa nhận.

Bởi vì nếu một người không thể nói:

“Tôi đang rất mệt”

thì rất khó để người khác giúp họ.

Nếu một người mẹ không thể nói:

“Tôi cần nghỉ một buổi”

thì gia đình cũng không biết cô ấy đang ở giới hạn nào.

Nếu một người mẹ luôn nói:

“Không sao”

thì đến lúc thật sự có vấn đề, mọi người có thể đã không nhận ra.

Vì vậy, một gia đình tốt cần tạo ra một môi trường trong đó người mẹ có thể nói thật về sức lực của mình.

Có thể nói:

“Hôm nay em cần anh chăm con để em nghỉ.”

“Em không muốn giải quyết việc này một mình.”

“Em đang quá mệt.”

“Em cần một khoảng thời gian riêng.”

“Em cần anh lắng nghe, chưa cần đưa ra lời khuyên.”

Những câu nói ấy không phải yêu cầu quá đáng.

Đó là giao tiếp.

Và người cha cũng cần học cách nghe mà không biến mọi yêu cầu thành một lời phàn nàn.

Nếu người mẹ nói:

“Em quá mệt.”

Phản ứng không nhất thiết phải là:

“Anh cũng mệt.”

Hai người đều có thể mệt.

Nhưng trong khoảnh khắc đó, điều người mẹ cần có thể là được thừa nhận.

“Anh hiểu. Em nghỉ đi, để anh lo phần này.”

Đôi khi một câu nói đơn giản như vậy có giá trị rất lớn.

Tương tự, người mẹ cũng cần nhìn thấy rằng người cha có những áp lực riêng.

Nuôi con không nên trở thành cuộc thi xem:

“Ai mệt hơn?”

“Ai hy sinh nhiều hơn?”

“Ai làm nhiều hơn?”

Một gia đình không cần bảng điểm cho sự hy sinh.

Bởi vì nếu hai người bắt đầu ghi nhớ từng việc mình đã làm, từng lần mình thức đêm, từng khoản tiền mình đã bỏ ra, mối quan hệ rất dễ biến thành một cuộc tính toán.

Điều cần thiết hơn là cả hai cùng nhìn vào hệ thống:

Gia đình đang hoạt động như thế nào?

Ai đang quá tải?

Việc gì có thể chia sẻ?

Việc gì có thể bỏ bớt?

Việc gì có thể đơn giản hóa?

Có ai cần nghỉ không?

Đây là cách nhìn thực tế hơn.

Bởi vì đôi khi vấn đề không phải là người mẹ chưa cố gắng đủ.

Mà là gia đình đang yêu cầu một con người làm quá nhiều việc cùng lúc.

Một người mẹ không thể vừa là người chăm con hoàn hảo, người vợ hoàn hảo, người nội trợ hoàn hảo, nhân viên hoàn hảo, con dâu hoàn hảo và vẫn luôn khỏe mạnh, vui vẻ.

Không ai có thể.

Và khi xã hội đặt quá nhiều vai trò lên một người, người đó có thể bắt đầu nghĩ rằng mình thất bại ở tất cả.

Nhưng có thể vấn đề không nằm ở người đó.

Có thể tiêu chuẩn mới là thứ cần được xem lại.

Một gia đình cũng cần học cách bỏ qua những thứ không thực sự quan trọng.

Nhà có thể bừa bộn một chút.

Bữa cơm có thể đơn giản hơn.

Quần áo có thể chưa gấp ngay.

Không phải ngày nào cũng cần có một hoạt động giáo dục đặc biệt.

Không phải mọi khoảnh khắc với con đều phải trở thành “thời gian chất lượng”.

Đôi khi, chỉ cần cùng con ăn cơm.

Cùng rửa bát.

Cùng đi bộ.

Cùng ngồi trên ghế.

Cùng kể một câu chuyện.

Như vậy đã là cuộc sống gia đình.

Trẻ không cần một tuổi thơ được tổ chức hoàn hảo.

Trẻ cần một mối quan hệ đủ ổn định.

Và người mẹ không cần phải biến từng phút bên con thành một cơ hội giáo dục.

Một số khoảnh khắc chỉ cần được sống.

Đây cũng là lý do người mẹ cần cẩn thận với việc biến tình yêu thành kiểm soát.

Khi một người đã hy sinh quá nhiều cho con, họ có thể vô thức cảm thấy:

“Mẹ đã làm tất cả cho con.”

“Vì vậy con phải nghe mẹ.”

Nhưng tình yêu không nên tạo ra quyền sở hữu.

Con là một con người được cha mẹ nuôi dưỡng.

Không phải một món nợ phải trả.

Không phải một khoản đầu tư phải sinh lời.

Không phải người sẽ sống cuộc đời thay cha mẹ.

Đây là một vấn đề chúng ta đã nói từ những bài đầu tiên và sẽ còn quay lại nhiều lần trong cả hành trình.

Người mẹ có thể có những giấc mơ cho con.

Nhưng con không có nghĩa vụ hoàn thành mọi giấc mơ ấy.

Người mẹ có thể muốn con học giỏi.

Nhưng con không cần đạt thành tích để chứng minh mẹ đã nuôi con tốt.

Người mẹ có thể muốn con có một cuộc sống hạnh phúc.

Nhưng mẹ không thể sống thay con để bảo đảm điều đó.

Vai trò của người mẹ là trao cho con nền tảng.

Không phải viết toàn bộ cuộc đời của con.

Một điều nữa rất quan trọng là người mẹ cần giữ mối quan hệ với chính mình.

Điều này có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Biết mình đang mệt.

Biết mình cần gì.

Có thể nói “không”.

Có thể nhờ giúp đỡ.

Có thể giữ một sở thích.

Có thể dành thời gian cho bạn bè.

Có thể học thêm.

Có thể làm việc.

Có thể nghỉ ngơi.

Có thể thay đổi.

Những điều này không lấy đi tình yêu dành cho con.

Ngược lại, chúng có thể giúp người mẹ trở thành một con người cân bằng hơn.

Và trẻ sẽ nhìn thấy một điều quan trọng:

Mẹ yêu mình, nhưng mẹ cũng biết yêu chính mình.

Đó là một bài học rất đáng giá.

Bởi vì một ngày nào đó, đứa trẻ cũng sẽ trưởng thành.

Nó sẽ bước vào một mối quan hệ.

Nó sẽ phải học cách chăm sóc người khác mà không đánh mất bản thân.

Nếu từ nhỏ trẻ nhìn thấy cha mẹ sống theo cách đó, trẻ sẽ có một hình mẫu thực tế hơn.

Yêu thương không có nghĩa là biến mất.

Hy sinh không có nghĩa là không có giới hạn.

Chăm sóc người khác không có nghĩa là bỏ mặc chính mình.

Đó là những điều trẻ cần học.

Có một khía cạnh khác mà chúng ta cũng cần nhắc đến.

Người mẹ có thể trải qua những thay đổi rất lớn sau khi sinh con.

Cơ thể thay đổi.

Giấc ngủ thay đổi.

Công việc thay đổi.

Các mối quan hệ thay đổi.

Cách nhìn về bản thân thay đổi.

Và những thay đổi ấy không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Vì vậy, gia đình cần coi sức khỏe thể chất và tinh thần của người mẹ là một phần của sức khỏe gia đình.

Nếu một người mẹ liên tục cảm thấy tuyệt vọng, mất khả năng hoạt động bình thường, lo âu quá mức, buồn bã kéo dài, hoặc có những suy nghĩ làm hại bản thân hay em bé, đó không phải là chuyện nên cố chịu đựng một mình.

Cần tìm sự hỗ trợ phù hợp từ người thân, bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Việc tìm kiếm sự giúp đỡ không phải dấu hiệu của một người mẹ yếu đuối.

Đó là một hành động bảo vệ bản thân và gia đình.

Điều này cũng cho thấy một nguyên tắc quan trọng:

Không phải mọi khó khăn trong việc làm mẹ đều có thể giải quyết bằng “cố gắng hơn”.

Có những vấn đề cần sự hỗ trợ.

Có những vấn đề cần nghỉ ngơi.

Có những vấn đề cần điều trị.

Có những vấn đề cần sự thay đổi trong cách phân chia trách nhiệm.

Và có những vấn đề cần cả gia đình cùng nhìn nhận.

Một người mẹ không nên bị yêu cầu phải tự mình chịu đựng mọi thứ chỉ vì cô ấy là mẹ.

Làm mẹ là một vai trò rất lớn.

Nhưng nó không phải một lời thề rằng:

“Mẹ sẽ không bao giờ cần ai.”

Ngược lại.

Một người mẹ khỏe mạnh cần một mạng lưới con người xung quanh.

Người bạn đời.

Gia đình.

Bạn bè.

Cộng đồng.

Những người có thể giúp đỡ khi cần.

Không phải ai cũng có một mạng lưới như vậy.

Và nếu một người mẹ đang ở trong hoàn cảnh gần như không có sự hỗ trợ, điều đó càng cho thấy việc xây dựng hệ thống hỗ trợ là quan trọng.

Không nhất thiết phải là một đại gia đình.

Có thể chỉ là một người bạn đáng tin.

Một người hàng xóm.

Một nhóm cha mẹ.

Một dịch vụ phù hợp.

Một chuyên gia.

Điều quan trọng là người mẹ không bị cô lập.

Bởi vì sự cô lập khiến mọi khó khăn trở nên lớn hơn.

Và có một điều nữa cần nói với người mẹ:

Bạn không cần phải tận hưởng mọi giây phút làm mẹ.

Có những giai đoạn rất đẹp.

Nhưng cũng có những giai đoạn cực kỳ khó.

Có thể bạn sẽ nhớ những ngày ngủ một mạch cả đêm.

Có thể bạn sẽ nhớ một buổi sáng yên tĩnh.

Có thể bạn sẽ nhớ cảm giác có một buổi chiều hoàn toàn thuộc về mình.

Nhớ những điều đó không có nghĩa bạn không yêu con.

Con người có thể yêu một cuộc đời mới mà vẫn nhớ cuộc đời cũ.

Hai điều đó có thể tồn tại cùng lúc.

Và cũng có những ngày người mẹ nhìn con ngủ và cảm thấy:

“Mình thật may mắn.”

Ngày khác lại nghĩ:

“Mình mệt quá.”

Cả hai đều là cảm xúc thật.

Không cần biến tình mẫu tử thành một hình ảnh chỉ có hạnh phúc.

Một mối quan hệ thật luôn có nhiều cung bậc.

Điều quan trọng không phải là lúc nào cũng cảm thấy yêu thương mãnh liệt.

Mà là trong những ngày khó khăn, người mẹ vẫn có thể quay lại kết nối.

Có thể ôm con.

Có thể nói chuyện.

Có thể sửa chữa.

Có thể tìm sự hỗ trợ.

Có thể nghỉ ngơi.

Và tiếp tục.

Đó là sức mạnh thực tế.

Không phải sức mạnh của việc chịu đựng vô hạn.

Mà là sức mạnh của khả năng phục hồi.

Một người mẹ cũng không cần phải chứng minh tình yêu bằng cách nói “không” với tất cả những gì dành cho bản thân.

Bạn có thể mua một món đồ mình thích.

Bạn có thể uống một tách cà phê trong yên tĩnh.

Bạn có thể đọc vài trang sách.

Bạn có thể gặp một người bạn.

Bạn có thể ngủ khi có người khác chăm con.

Bạn có thể đi làm.

Bạn có thể nghỉ việc.

Bạn có thể thay đổi kế hoạch.

Không có một chiếc huy hiệu nào dành cho người hy sinh nhiều nhất.

Và đứa trẻ cũng không cần một người mẹ kiệt sức để chứng minh rằng mình được yêu.

Trẻ cần một người mẹ còn đủ năng lượng để kết nối.

Đủ bình tĩnh để lắng nghe.

Đủ khỏe để chăm sóc.

Đủ tự do để có một bản sắc riêng.

Và đủ an toàn để nói rằng:

“Hôm nay mẹ cần nghỉ.”

Đó cũng là lý do người cha không nên nói:

“Em là mẹ, em phải biết chứ.”

Không.

Người mẹ không phải lúc nào cũng biết.

Cô ấy cũng đang học.

Cũng đang thử.

Cũng có thể sai.

Cũng có thể cần người khác giúp.

Và người cha không nên đứng bên ngoài chờ được yêu cầu.

Nếu thấy người mẹ đang quá tải, có thể chủ động hỏi:

“Anh có thể làm gì?”

Nhưng tốt hơn nữa là tự nhìn thấy những phần việc cần làm.

Bởi vì trách nhiệm chung không nên phụ thuộc vào khả năng người mẹ quản lý người lớn thứ hai trong nhà.

Hai người cần cùng trưởng thành.

Cùng học.

Cùng chăm.

Cùng chịu trách nhiệm.

Và cùng hiểu rằng nuôi một đứa trẻ là một công việc rất lớn.

Cuối cùng, vai trò của người mẹ không phải là trở thành người hy sinh nhất trong gia đình.

Cũng không phải là người hiểu con nhất mọi lúc.

Không phải người luôn bình tĩnh.

Không phải người luôn ở nhà.

Không phải người luôn biết câu trả lời.

Vai trò của người mẹ là xây dựng và duy trì một mối quan hệ an toàn với con trong khả năng của mình, chăm sóc con, hướng dẫn con, bảo vệ con, đặt giới hạn và từng bước giúp con trở nên độc lập.

Nhưng để làm được điều đó, người mẹ cũng cần được sống như một con người.

Có quyền nghỉ.

Có quyền thay đổi.

Có quyền mắc sai lầm.

Có quyền nhờ giúp đỡ.

Có quyền có cuộc đời riêng.

Và có quyền không hoàn hảo.

Bởi vì một đứa trẻ không cần một người mẹ hoàn hảo.

Trẻ cần một người mẹ đủ tốt để yêu thương.

Đủ tỉnh táo để đặt giới hạn.

Đủ linh hoạt để thay đổi.

Đủ can đảm để xin lỗi.

Đủ mạnh mẽ để tìm kiếm sự giúp đỡ.

Và đủ yêu bản thân để không biến việc làm mẹ thành sự biến mất của chính mình.

Có lẽ, chúng ta cần thay đổi một câu nói rất quen thuộc.

Thay vì:

“Mẹ phải hy sinh tất cả vì con.”

Có thể nói:

“Mẹ sẽ chăm sóc con bằng tất cả khả năng của mình, nhưng mẹ cũng sẽ chăm sóc chính mình.”

Thay vì:

“Mẹ phải luôn đặt con lên đầu.”

Có thể nói:

“Con rất quan trọng với mẹ, nhưng mẹ cũng là một con người có những nhu cầu và giới hạn.”

Thay vì:

“Mẹ phải làm tất cả cho con.”

Có thể nói:

“Mẹ sẽ làm những điều con chưa thể tự làm, và dần dần mẹ sẽ trao lại cho con những điều con đã có thể tự làm.”

Đó là một cách nhìn khác về tình mẫu tử.

Không phải sự hy sinh vô hạn.

Mà là sự đồng hành có ý thức.

Không phải giữ con trong vòng tay mãi mãi.

Mà là chăm sóc con đủ tốt để một ngày con có thể tự bước đi.

Và cũng giống như người cha, người mẹ rồi sẽ chứng kiến một điều vừa vui vừa buồn.

Đứa trẻ từng cần mẹ cho mọi thứ sẽ dần không cần mẹ nữa.

Con sẽ tự ăn.

Tự mặc quần áo.

Tự đi học.

Tự kết bạn.

Tự giải quyết vấn đề.

Tự kiếm tiền.

Tự lựa chọn người mình yêu.

Tự xây dựng cuộc đời.

Đến một ngày, mẹ sẽ không còn là người quan trọng nhất trong mọi quyết định của con.

Nhưng nếu mối quan hệ được xây dựng tốt, mẹ vẫn có thể là một nơi để con trở về.

Không phải vì con yếu.

Mà vì con biết rằng ở đó có một người yêu mình mà không cần mình phải trở thành một phiên bản nào đó.

Đó mới là đích đến của tình mẫu tử.

Không phải một đứa trẻ phụ thuộc mãi vào mẹ.

Mà là một người trưởng thành có thể tự sống, nhưng vẫn tự nguyện giữ một mối quan hệ với mẹ.

Và có lẽ, điều người mẹ cần chuẩn bị từ những năm đầu đời không chỉ là cách chăm con.

Mà còn là cách từng bước buông tay.

Bởi vì một ngày nào đó, chính đứa trẻ mà mẹ từng ôm trong tay sẽ phải bước ra thế giới.

Nhưng trước khi nói đến ngày ấy, chúng ta còn phải nói về một nhân vật rất quen thuộc trong nhiều gia đình.

Một người có thể yêu cháu vô cùng.

Có thể giúp cha mẹ rất nhiều.

Có thể trở thành chỗ dựa quý giá.

Nhưng cũng có thể vô tình khiến việc nuôi dạy trở nên phức tạp hơn khi những quan niệm giữa các thế hệ khác nhau.

Đó là ông bà.

Ông bà nên tham gia vào việc nuôi cháu đến đâu?

Khi ông bà can thiệp quá sâu, cha mẹ nên làm gì?

Và làm thế nào để vừa giữ được sự tôn trọng với thế hệ trước, vừa bảo vệ quyền quyết định của cha mẹ?

Đó sẽ là câu chuyện của bài tiếp theo:

“Ông bà can thiệp vào việc nuôi cháu.”