BÀI 4 — CHA MẸ CẦN CHUẨN BỊ TÂM LÝ NHƯ THẾ NÀO?

Có một điều khá đặc biệt về việc làm cha mẹ.

Trước khi một đứa trẻ ra đời, người lớn thường dành rất nhiều thời gian để chuẩn bị cho em bé.

Chuẩn bị quần áo.

Chuẩn bị giường.

Chuẩn bị bình sữa.

Chuẩn bị tã.

Chuẩn bị đồ dùng.

Đọc sách về chăm sóc trẻ.

Tìm hiểu cách cho con ăn.

Tìm hiểu cách chăm con ngủ.

Có người thậm chí lên kế hoạch rất chi tiết cho những tháng đầu tiên.

Nhưng có một thứ thường được chuẩn bị ít hơn rất nhiều.

Đó là chính người làm cha mẹ.

Chúng ta chuẩn bị rất nhiều thứ cho sự xuất hiện của một đứa trẻ.

Nhưng liệu chúng ta đã chuẩn bị cho việc mình sẽ trở thành một con người khác hay chưa?

Bởi vì khi một đứa trẻ xuất hiện, không chỉ có một em bé được sinh ra.

Một người mẹ mới cũng được sinh ra.

Một người cha mới cũng được sinh ra.

Và cùng với đó là một cuộc sống hoàn toàn mới.

Có những người bước vào vai trò làm cha mẹ với rất nhiều tình yêu.

Nhưng cũng có rất nhiều bối rối.

Có người tưởng rằng chỉ cần yêu con là đủ.

Có người nghĩ rằng bản năng sẽ tự mách bảo mình phải làm gì.

Có người tin rằng mình sẽ nuôi con rất khác cha mẹ mình.

Có người lại nghĩ:

“Ngày trước bố mẹ nuôi mình thế nào thì mình cứ nuôi con như vậy.”

Nhưng thực tế thường phức tạp hơn.

Bởi vì yêu một đứa trẻ và biết cách nuôi dạy một đứa trẻ là hai chuyện khác nhau.

Tình yêu là nền tảng.

Nhưng tình yêu cần đi cùng hiểu biết.

Cần đi cùng khả năng tự điều chỉnh.

Cần đi cùng sự kiên nhẫn.

Cần đi cùng khả năng chịu đựng những giai đoạn khó khăn.

Và quan trọng nhất, cần đi cùng sự sẵn sàng nhìn lại chính mình.

Trước khi nói về cách nuôi một đứa trẻ, có lẽ cha mẹ cần chuẩn bị cho một điều khác:

Chuẩn bị tâm lý để chấp nhận rằng cuộc sống của mình sẽ thay đổi.

Một sự thay đổi rất lớn.

Có thể trước khi có con, bạn quen với việc tự quyết định mọi thứ.

Muốn ngủ lúc nào thì ngủ.

Muốn đi đâu thì đi.

Muốn ăn gì thì ăn.

Có thể dành cả buổi tối để xem phim.

Có thể cuối tuần thức dậy thật muộn.

Có thể thay đổi kế hoạch vào phút cuối.

Có thể dành nhiều thời gian cho công việc, bạn bè, sở thích hoặc chính mình.

Nhưng khi có một đứa trẻ, mọi thứ có thể thay đổi.

Không phải lúc nào bạn cũng được ngủ đủ.

Không phải lúc nào bạn cũng có thể hoàn thành công việc theo kế hoạch.

Không phải lúc nào bạn cũng có thời gian yên tĩnh.

Một bữa ăn có thể bị gián đoạn.

Một cuộc trò chuyện có thể bị ngắt quãng.

Một chuyến đi có thể cần chuẩn bị nhiều hơn.

Và có những ngày, việc bạn muốn nhất chỉ đơn giản là được ngồi yên trong mười phút.

Điều này nghe có vẻ nhỏ.

Nhưng với một người chưa từng trải qua, nó có thể là một cú sốc.

Đó là lý do một trong những điều đầu tiên cha mẹ cần chuẩn bị không phải là:

“Làm thế nào để mọi thứ hoàn hảo?”

Mà là:

“Cuộc sống sẽ không còn hoàn toàn theo ý mình nữa.”

Đây không phải là một điều tiêu cực.

Đó là một thực tế.

Và khi chấp nhận thực tế ấy từ trước, cha mẹ sẽ ít cảm thấy mình đang bị cuộc sống phản bội hơn khi những khó khăn xuất hiện.

Có những người sau khi có con cảm thấy rất thất vọng.

Họ từng nghĩ:

“Mình sẽ tận hưởng từng khoảnh khắc.”

Nhưng rồi họ mất ngủ.

Mệt mỏi.

Cáu gắt.

Có những ngày không cảm thấy vui.

Thậm chí đôi khi họ có thể tự hỏi:

“Tại sao mình không hạnh phúc như mình tưởng?”

Điều đó không có nghĩa họ không yêu con.

Một con người có thể yêu con rất nhiều và đồng thời cảm thấy kiệt sức.

Có thể biết ơn vì có con và đồng thời nhớ cuộc sống trước đây.

Có thể hạnh phúc khi nhìn con cười và đồng thời mong có một đêm được ngủ trọn vẹn.

Những cảm xúc tưởng như mâu thuẫn ấy có thể cùng tồn tại.

Và cha mẹ cần biết điều đó để không tự kết luận rằng:

“Có lẽ mình là người cha, người mẹ tồi.”

Không.

Bạn chỉ là một con người đang trải qua một sự thay đổi rất lớn.

Điều quan trọng là cách bạn đối diện với những cảm xúc ấy.

Một trong những sai lầm phổ biến của người làm cha mẹ là nghĩ rằng:

“Cha mẹ tốt thì phải luôn vui vẻ.”

Không phải.

Cha mẹ tốt vẫn có thể mệt.

Vẫn có thể tức giận.

Vẫn có thể thất vọng.

Vẫn có thể cần được nghỉ ngơi.

Vẫn có thể nói:

“Hôm nay bố mẹ mệt.”

Điều quan trọng không phải là không bao giờ có cảm xúc tiêu cực.

Mà là không để những cảm xúc ấy liên tục trở thành cách chúng ta đối xử với con.

Có một sự khác biệt rất lớn giữa:

“Mẹ đang rất mệt, mẹ cần nghỉ một chút.”

và:

“Vì con mà mẹ khổ thế này.”

Một câu nói mô tả trạng thái của người lớn.

Một câu nói biến đứa trẻ thành nguyên nhân khiến cha mẹ đau khổ.

Hai điều đó có thể tạo ra những ảnh hưởng rất khác nhau.

Vì vậy, chuẩn bị tâm lý làm cha mẹ cũng có nghĩa là học cách nhận diện cảm xúc của chính mình.

Mình đang mệt?

Đang tức giận?

Đang lo lắng?

Đang sợ?

Đang thất vọng?

Hay đang cảm thấy mất kiểm soát?

Khi gọi tên được cảm xúc, chúng ta có nhiều cơ hội hơn để lựa chọn cách phản ứng.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi trẻ nhỏ chưa có khả năng tự điều chỉnh cảm xúc hoàn chỉnh.

Trẻ khóc.

Trẻ la hét.

Trẻ không hợp tác.

Trẻ làm đổ thức ăn.

Trẻ thức giấc giữa đêm.

Trẻ có thể lặp đi lặp lại một hành vi khiến người lớn vô cùng khó chịu.

Nếu cha mẹ đang kiệt sức, những điều rất nhỏ cũng có thể trở thành giọt nước cuối cùng.

Và đó là lúc người lớn cần hiểu:

Không phải lúc nào vấn đề cũng nằm ở hành vi của đứa trẻ.

Đôi khi hệ thần kinh của người lớn đã quá tải.

Một đứa trẻ có thể đang khóc vì nó cần được giúp đỡ.

Nhưng một người lớn đang thiếu ngủ có thể nghe tiếng khóc ấy như một sự tấn công.

Một đứa trẻ có thể đang hỏi đi hỏi lại cùng một câu vì nó tò mò.

Nhưng một người lớn đang căng thẳng có thể cảm thấy:

“Con cố tình làm phiền mình.”

Hiểu được điều này giúp cha mẹ giảm bớt những phản ứng không cần thiết.

Và đó cũng là lý do việc chăm sóc bản thân không phải là ích kỷ.

Một người lớn kiệt sức rất khó trở thành một người chăm sóc ổn định.

Ngủ đủ khi có thể.

Ăn uống.

Có thời gian nghỉ.

Có người hỗ trợ.

Có những khoảng thời gian riêng.

Được trò chuyện với người mình tin tưởng.

Những điều đó không phải phần thưởng dành cho cha mẹ sau khi đã hoàn thành mọi trách nhiệm.

Đó là một phần của việc chăm sóc gia đình.

Cha mẹ cũng cần chuẩn bị tâm lý cho việc mình sẽ không kiểm soát được mọi thứ.

Đây là một trong những bài học khó nhất.

Trước khi có con, chúng ta thường nghĩ:

Nếu mình làm đúng, mọi thứ sẽ ổn.

Nhưng trẻ em không vận hành như một phương trình.

Bạn có thể cho con ngủ đúng giờ mà con vẫn có những đêm thức giấc.

Có thể chuẩn bị thức ăn tốt mà con vẫn có giai đoạn biếng ăn.

Có thể đọc sách cho con mỗi ngày mà con vẫn có thể gặp khó khăn trong học tập.

Có thể dạy con tử tế mà con vẫn có thể bị người khác làm tổn thương.

Có thể cố gắng hết sức mà vẫn có những ngày mọi chuyện không diễn ra như mong muốn.

Điều này không có nghĩa cha mẹ bất lực.

Nó có nghĩa rằng con là một con người, không phải một dự án có thể kiểm soát hoàn toàn.

Vì vậy, một câu hỏi tốt hơn:

“Cha mẹ có thể kiểm soát điều gì?”

Cha mẹ có thể kiểm soát cách mình phản ứng.

Có thể tạo ra môi trường.

Có thể đặt giới hạn.

Có thể làm gương.

Có thể tìm kiếm sự giúp đỡ.

Có thể điều chỉnh phương pháp khi thấy không hiệu quả.

Nhưng không thể kiểm soát hoàn toàn tính cách của con.

Không thể kiểm soát mọi người mà con gặp.

Không thể kiểm soát mọi trải nghiệm mà con sẽ có.

Không thể kiểm soát tất cả những lựa chọn của con khi con trưởng thành.

Chấp nhận giới hạn kiểm soát là một bước rất quan trọng để cha mẹ bớt lo âu.

Một điều khác cũng cần được chuẩn bị là sự khác biệt giữa hai người làm cha mẹ.

Trong nhiều gia đình, hai vợ chồng yêu con như nhau nhưng không nuôi con giống nhau.

Một người thích lập kế hoạch.

Một người linh hoạt.

Một người nghiêm khắc hơn.

Một người mềm mỏng hơn.

Một người coi trọng thành tích.

Một người coi trọng trải nghiệm.

Một người nghĩ rằng trẻ phải ngủ đúng giờ.

Người kia lại cho rằng thỉnh thoảng thay đổi cũng không sao.

Những khác biệt này không nhất thiết là vấn đề.

Vấn đề bắt đầu khi cha mẹ biến sự khác biệt thành cuộc chiến quyền lực.

“Anh lúc nào cũng chiều con.”

“Em lúc nào cũng khó tính.”

“Anh chẳng biết dạy con.”

“Em cứ làm hỏng hết mọi thứ.”

Nếu những cuộc tranh luận như vậy diễn ra thường xuyên trước mặt trẻ, trẻ có thể bị đặt vào giữa.

Và rồi trẻ học được một điều rất nguy hiểm:

Muốn đạt được thứ mình muốn, chỉ cần tìm đến người dễ đồng ý hơn.

Cha mẹ cần thống nhất những nguyên tắc cốt lõi.

Nhưng không nhất thiết phải giống nhau trong từng chi tiết.

Hai người có thể có những phong cách khác nhau và vẫn cùng hướng đến một mục tiêu:

Trẻ an toàn.

Được yêu thương.

Có giới hạn.

Học cách chịu trách nhiệm.

Và dần trở nên độc lập.

Điều quan trọng là cha mẹ nên nói chuyện với nhau khi không có trẻ ở đó.

Hỏi:

“Điều gì thực sự quan trọng với chúng ta?”

“Những giới hạn nào chúng ta nhất định phải giữ?”

“Điều gì có thể linh hoạt?”

“Khi một trong hai người cảm thấy quá tải, người còn lại có thể hỗ trợ thế nào?”

Đó là những cuộc trò chuyện cần có trước khi mâu thuẫn trở nên nghiêm trọng.

Cha mẹ cũng cần chuẩn bị cho một sự thật khác:

Mình sẽ mắc sai lầm.

Chắc chắn.

Có thể bạn sẽ phản ứng quá mạnh.

Có thể bạn sẽ đánh giá sai tình huống.

Có thể bạn sẽ áp đặt một quy tắc không cần thiết.

Có thể bạn sẽ so sánh con với người khác.

Có thể có lúc bạn mất bình tĩnh.

Điều quan trọng là không biến sai lầm thành danh tính.

“Bố mẹ đã làm sai” khác với “bố mẹ là những người tồi tệ”.

Và trẻ cũng cần được nhìn như vậy.

“Con làm sai” khác với “con là đứa trẻ hư”.

Một trong những kỹ năng mạnh mẽ nhất mà cha mẹ có thể chuẩn bị là khả năng xin lỗi.

Hãy tưởng tượng một người cha quát con quá mức.

Sau khi bình tĩnh lại, ông có thể nói:

“Lúc nãy bố đã quá tức giận và bố đã nói quá nặng lời. Việc con làm cần được sửa, nhưng cách bố nói với con như vậy là không đúng. Bố xin lỗi.”

Câu nói đó không làm mất quyền uy.

Ngược lại, nó dạy trẻ một bài học mà không cuốn sách nào có thể thay thế:

Người lớn cũng có thể sai.

Và khi sai, chúng ta chịu trách nhiệm.

Đây chính là điều cha mẹ cần chuẩn bị tâm lý:

Không phải trở thành một người không bao giờ sai.

Mà trở thành một người có khả năng sửa sai.

Một vấn đề nữa rất quan trọng là kỳ vọng về sự hoàn hảo.

Nhiều cha mẹ tự đặt cho mình một tiêu chuẩn quá cao.

Phải luôn kiên nhẫn.

Luôn nói đúng.

Luôn hiểu con.

Luôn biết con cần gì.

Luôn có mặt.

Luôn kiểm soát cảm xúc.

Luôn đưa ra quyết định đúng.

Nhưng không ai có thể làm được tất cả những điều đó mọi lúc.

Nếu cha mẹ đòi hỏi bản thân phải hoàn hảo, họ rất dễ rơi vào hai trạng thái.

Hoặc là kiệt sức.

Hoặc là cảm thấy tội lỗi.

Và cả hai đều không có lợi cho gia đình.

Điều trẻ cần không phải một người lớn hoàn hảo.

Trẻ cần một người lớn đủ ổn định.

Một người lớn có thể dự đoán tương đối được.

Khi trẻ làm sai, cha mẹ sẽ đặt giới hạn.

Khi trẻ sợ, cha mẹ sẽ lắng nghe.

Khi trẻ buồn, cha mẹ sẽ ở đó.

Khi cha mẹ sai, cha mẹ có thể xin lỗi.

Sự ổn định ấy quan trọng hơn rất nhiều so với việc không bao giờ mắc lỗi.

Cha mẹ cũng cần chuẩn bị cho việc những gì hiệu quả với đứa trẻ này có thể không hiệu quả với đứa trẻ khác.

Ngay cả anh chị em ruột cũng có thể rất khác nhau.

Một đứa trẻ dễ ngủ.

Một đứa trẻ khó ngủ.

Một đứa trẻ thích giao tiếp.

Một đứa trẻ cần nhiều thời gian để làm quen.

Một đứa trẻ tự giác.

Một đứa trẻ cần được nhắc nhở nhiều hơn.

Điều đó không có nghĩa cha mẹ đã nuôi đứa trẻ thứ hai kém hơn đứa thứ nhất.

Chỉ có nghĩa mỗi đứa trẻ là một con người khác.

Vì vậy, cha mẹ cần chuẩn bị tâm lý để quan sát con thật sự thay vì áp dụng một công thức cố định.

“Con tôi đang cần gì?”

“Điều gì đang khiến con khó khăn?”

“Phương pháp này có hiệu quả không?”

“Nếu không, mình có thể điều chỉnh gì?”

Đây là cách tiếp cận linh hoạt.

Và nó sẽ trở nên đặc biệt quan trọng khi trẻ lớn lên.

Một đứa trẻ hai tuổi không thể được đối xử như một đứa trẻ mười hai tuổi.

Một đứa trẻ mười hai tuổi cũng không thể được đối xử như một đứa trẻ năm tuổi.

Cách nói chuyện cần thay đổi.

Mức độ tự do cần thay đổi.

Mức độ giám sát cần thay đổi.

Trách nhiệm cần thay đổi.

Quyền riêng tư cũng cần thay đổi.

Cha mẹ cần chuẩn bị tâm lý cho việc mình sẽ phải liên tục học lại cách làm cha mẹ.

Không có một thời điểm nào mà bạn có thể nói:

“Bây giờ mình đã biết hết rồi.”

Bởi vì đứa trẻ liên tục thay đổi.

Và cha mẹ cũng phải thay đổi theo.

Có một điều khác mà rất nhiều người không chuẩn bị trước:

Mối quan hệ vợ chồng cũng sẽ thay đổi.

Trước khi có con, hai người có thể có rất nhiều thời gian dành cho nhau.

Sau khi có con, thời gian riêng tư giảm đi.

Công việc tăng lên.

Sự mệt mỏi tăng lên.

Các quyết định cần đưa ra nhiều hơn.

Tiền bạc có thể trở thành một vấn đề lớn hơn.

Cách nuôi dạy con có thể trở thành nguồn bất đồng.

Nếu hai người không chú ý, họ có thể từ một cặp đôi trở thành hai người cùng quản lý một gia đình.

Chỉ nói chuyện về:

Con đã ăn chưa?

Con ngủ chưa?

Học phí bao nhiêu?

Ai đón con?

Ai đưa con đi học?

Ai làm việc nhà?

Những việc đó cần thiết.

Nhưng một mối quan hệ lâu dài cần nhiều hơn thế.

Hai người vẫn cần thời gian để nói chuyện với nhau như hai con người.

Vẫn cần hỏi:

“Hôm nay em thế nào?”

“Hôm nay anh có mệt không?”

“Dạo này chúng ta có ổn không?”

“Có điều gì cần thay đổi không?”

Bởi vì một gia đình ổn định không chỉ được xây dựng bằng cách cha mẹ đối xử với con.

Nó cũng được xây dựng bằng cách người lớn đối xử với nhau.

Trẻ quan sát rất nhiều.

Nó học cách giải quyết xung đột bằng cách nhìn cha mẹ.

Học cách xin lỗi.

Học cách thể hiện sự quan tâm.

Học cách tôn trọng.

Học cách bất đồng mà không xúc phạm nhau.

Vì vậy, chuẩn bị tâm lý làm cha mẹ cũng là chuẩn bị để trở thành hình mẫu mà trẻ sẽ nhìn thấy mỗi ngày.

Không phải hình mẫu hoàn hảo.

Mà là hình mẫu chân thực.

Một người lớn có thể nói:

“Bố không đồng ý với mẹ, nhưng bố vẫn tôn trọng mẹ.”

Một người mẹ có thể nói:

“Mẹ đã nóng giận. Mẹ cần bình tĩnh rồi chúng ta nói tiếp.”

Những điều đó dạy trẻ nhiều hơn những bài giảng dài về cách cư xử.

Một khía cạnh khác mà cha mẹ cần chuẩn bị là áp lực từ người ngoài.

Ông bà.

Họ hàng.

Bạn bè.

Hàng xóm.

Mạng xã hội.

Các nhóm cha mẹ.

Ai cũng có một lời khuyên.

“Trẻ phải thế này.”

“Không được làm thế kia.”

“Ngày xưa chúng tôi nuôi con có sao đâu.”

“Con nhà người ta đã làm được rồi.”

“Trẻ như thế này là hư.”

“Trẻ như thế kia là chậm.”

Nếu cha mẹ không có nền tảng của riêng mình, họ rất dễ bị cuốn theo tất cả những tiếng nói bên ngoài.

Hôm nay người này nói một phương pháp.

Ngày mai người khác nói phương pháp ngược lại.

Cha mẹ càng nghe càng lo.

Vì vậy, cần học cách đặt câu hỏi:

Thông tin này dựa trên điều gì?

Có phù hợp với độ tuổi của con không?

Có bằng chứng đáng tin cậy không?

Có phù hợp với hoàn cảnh gia đình mình không?

Có cần hỏi chuyên gia hay không?

Không phải lời khuyên nào cũng cần làm theo.

Và không phải lời khuyên nào không phù hợp cũng có nghĩa người đưa ra lời khuyên là người xấu.

Chỉ đơn giản là mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau.

Cha mẹ cũng cần chuẩn bị cho một sự thật:

Con sẽ không phải lúc nào cũng biết ơn những gì mình làm cho con.

Đặc biệt là khi con còn nhỏ.

Bạn có thể nấu một bữa ăn rất lâu.

Nhưng con chỉ nói:

“Con không ăn.”

Bạn có thể mua một món đồ chơi mà con rất thích.

Nhưng vài ngày sau nó lại muốn món khác.

Bạn có thể dành hàng giờ giúp con học.

Nhưng con vẫn than chán.

Bạn có thể hy sinh rất nhiều thứ.

Nhưng trẻ chưa có khả năng hiểu hết những hy sinh đó.

Đừng biến tình yêu thành một khoản nợ.

“Bố mẹ đã làm tất cả vì con.”

“Bố mẹ hy sinh như vậy mà con còn…”

Những câu nói đó có thể khiến trẻ cảm thấy mình mắc nợ cha mẹ.

Tình yêu là thứ cần được trao mà không liên tục đòi hỏi hoàn trả bằng sự vâng lời.

Điều đó không có nghĩa con không cần biết ơn.

Trẻ vẫn cần học lòng biết ơn.

Nhưng biết ơn và mắc nợ là hai chuyện khác nhau.

Một đứa trẻ biết ơn cha mẹ có thể nói:

“Con cảm ơn bố mẹ.”

Nhưng một đứa trẻ cảm thấy mắc nợ có thể nghĩ:

“Vì bố mẹ đã hy sinh nên mình không được sống cuộc đời mình muốn.”

Đó không phải là điều chúng ta muốn.

Cha mẹ cũng cần chuẩn bị cho việc con sẽ có những giai đoạn không thích mình.

Điều này nghe rất khó.

Nhưng hoàn toàn có thể xảy ra.

Một đứa trẻ hai tuổi có thể hét:

“Con ghét mẹ!”

Một thiếu niên có thể nói:

“Bố mẹ chẳng hiểu gì cả.”

Những câu nói ấy có thể làm người lớn tổn thương.

Nhưng cha mẹ cần nhớ:

Cảm xúc của trẻ ở một thời điểm không phải lúc nào cũng là đánh giá cuối cùng về mối quan hệ.

Một đứa trẻ có thể rất tức giận với cha mẹ và vẫn rất cần cha mẹ.

Một thiếu niên có thể muốn khoảng cách và vẫn yêu gia đình.

Trách nhiệm của cha mẹ không phải là làm sao để con không bao giờ tức giận.

Mà là giữ được mối quan hệ đủ an toàn để sau cơn giận, hai bên vẫn có thể quay lại với nhau.

Có lẽ đây là một trong những điều khó nhất của việc làm cha mẹ:

Yêu con ngay cả khi con không cư xử theo cách mình muốn.

Và đồng thời, đặt giới hạn ngay cả khi con đang giận mình.

Tình yêu không phải là đồng ý với mọi hành vi.

Giới hạn cũng không phải là từ chối tình yêu.

Cha mẹ có thể nói:

“Bố hiểu con rất tức giận. Nhưng con không được đánh người.”

“Mẹ biết con không thích điều này. Nhưng quy tắc vẫn là như vậy.”

“Con có quyền không đồng ý với bố mẹ. Nhưng con cần nói chuyện mà không xúc phạm người khác.”

Đó là cách tình yêu và giới hạn tồn tại cùng nhau.

Cuối cùng, cha mẹ cần chuẩn bị cho một điều rất quan trọng:

Mình sẽ không biết trước tất cả.

Có những câu hỏi con sẽ hỏi mà mình không biết trả lời.

Có những giai đoạn con thay đổi mà mình không hiểu ngay.

Có những vấn đề vượt quá kiến thức của mình.

Khi đó, việc nói:

“Bố không biết. Mình cùng tìm hiểu nhé.”

không làm cha mẹ kém đi.

Ngược lại.

Nó dạy trẻ rằng không biết không phải điều đáng xấu hổ.

Quan trọng là biết tìm kiếm thông tin đáng tin cậy.

Biết hỏi người có chuyên môn.

Biết thừa nhận giới hạn của mình.

Đó là một kỹ năng sống quan trọng.

Vậy nếu phải tóm lại sự chuẩn bị tâm lý trước khi làm cha mẹ, chúng ta cần chuẩn bị điều gì?

Có lẽ không phải là chuẩn bị để mọi thứ diễn ra hoàn hảo.

Mà là chuẩn bị để mọi thứ có thể không diễn ra như mình tưởng tượng.

Chuẩn bị cho những đêm mất ngủ.

Cho những ngày kiệt sức.

Cho những lúc không biết phải làm gì.

Cho những bất đồng với bạn đời.

Cho những lời khuyên không mong muốn.

Cho những lần con khóc.

Cho những lần con chống đối.

Cho những lần mình mất bình tĩnh.

Cho những lúc cảm thấy mình chưa đủ tốt.

Và quan trọng nhất:

Chuẩn bị để học.

Học về trẻ.

Học về chính mình.

Học cách giao tiếp.

Học cách đặt giới hạn.

Học cách xin lỗi.

Học cách điều chỉnh.

Học cách buông bỏ những kỳ vọng không cần thiết.

Học cách chấp nhận rằng con là một con người riêng.

Có lẽ một người chuẩn bị tốt cho việc làm cha mẹ không phải là người biết trước tất cả các câu trả lời.

Mà là người sẵn sàng đặt câu hỏi.

Khi con khóc:

“Con đang cần gì?”

Khi con tức giận:

“Điều gì đang xảy ra bên trong con?”

Khi mình nổi nóng:

“Điều gì đang xảy ra bên trong mình?”

Khi phương pháp không hiệu quả:

“Mình có thể thay đổi điều gì?”

Khi con lớn lên:

“Con đang cần mình theo cách nào bây giờ?”

Và khi con dần rời khỏi vòng tay:

“Làm thế nào để mình vừa yêu con, vừa để con được tự do?”

Đó có lẽ là hành trình trưởng thành của chính cha mẹ.

Bởi vì khi một đứa trẻ ra đời, người lớn không chỉ có thêm một trách nhiệm.

Họ cũng có cơ hội nhìn lại chính mình.

Những điều mình từng được dạy.

Những điều mình từng thiếu.

Những nỗi sợ mình từng mang theo.

Những cách cư xử mình từng nghĩ là bình thường.

Và rồi tự hỏi:

“Điều gì trong số đó mình muốn tiếp tục truyền lại?”

“Điều gì mình muốn thay đổi?”

Đây chính là điểm mà hành trình nuôi dạy một đứa trẻ trở thành hành trình của cả hai thế hệ.

Cha mẹ truyền lại cho con rất nhiều thứ.

Nhưng trong quá trình đó, cha mẹ cũng có thể học lại rất nhiều điều.

Học cách kiên nhẫn.

Học cách xin lỗi.

Học cách lắng nghe.

Học cách chấp nhận khác biệt.

Học cách yêu mà không kiểm soát.

Học cách bảo vệ mà không bao bọc.

Học cách hướng dẫn mà không áp đặt.

Và cuối cùng, học cách buông tay đúng lúc.

Một đứa trẻ không cần cha mẹ chuẩn bị một cuộc đời hoàn hảo cho nó.

Điều nó cần là những người lớn đủ ổn định để đồng hành trong những năm đầu đời.

Đủ yêu thương để nó cảm thấy an toàn.

Đủ rõ ràng để nó biết giới hạn.

Đủ kiên nhẫn để nó được học.

Đủ linh hoạt để thay đổi cùng nó.

Và đủ tin tưởng để một ngày nào đó trao lại quyền quyết định cho nó.

Bởi vì làm cha mẹ không phải là một vai diễn mà chúng ta hoàn thành trong một ngày.

Đó là một quá trình học hỏi kéo dài hàng chục năm.

Hôm nay bạn có thể đang chăm một đứa trẻ sơ sinh.

Vài năm nữa, bạn sẽ phải đối diện với một đứa trẻ biết nói “không”.

Sau đó là một học sinh.

Một thiếu niên.

Một người trẻ.

Và cuối cùng là một người trưởng thành.

Mỗi giai đoạn sẽ yêu cầu một phiên bản khác của cha mẹ.

Vì vậy, trước khi hỏi:

“Làm thế nào để nuôi con?”

Có lẽ chúng ta nên hỏi thêm:

“Liệu mình đã sẵn sàng thay đổi cùng con hay chưa?”

Bởi vì con sẽ thay đổi.

Chắc chắn.

Nhưng cha mẹ cũng cần thay đổi.

Và nếu chúng ta có thể chấp nhận điều đó ngay từ đầu, hành trình này sẽ bớt đi rất nhiều áp lực.

Không cần hoàn hảo.

Không cần biết hết.

Không cần lúc nào cũng đúng.

Chỉ cần sẵn sàng học.

Sẵn sàng lắng nghe.

Sẵn sàng sửa sai.

Và sẵn sàng yêu một con người có thể sẽ lớn lên rất khác với những gì mình từng tưởng tượng.

Đó chính là sự chuẩn bị tâm lý quan trọng nhất trước khi trở thành cha mẹ.